Examining the ideal history of Shiism until the time of Imam Reza (AS) with an emphasis on the emergence of the Waqifah sect

Document Type : Original Article

Author

EDUCATION

Abstract
کاربست رویکرد تاریخ انگاره در کنار رویکردهای تاریخ اجتماعی ،تاریخ فرهنگی،تاریخ تمدن و...در مطالعه منابع اسلامی ، ضمن پدیدآیی افق های جدید در شناخت منابع ، موجب ارائه برخی گزاره های ناهمخوان با باورهای مذاهب اسلامی گشته است.استفاده از این رویکرد ضمن ایجاد خودآگاهی نسبت به پارادایم درون دینی ، تعامل با پارادیم های جدید را فراهم می سازد. فرقه واقفه یکی از چالش برانگیزترین موضوعات امامیه به دلیل گستردگی روایات مرتبط با آن و ناکافی بودن ساختارهای سنتی علومِ فرق شناسی و رجال ، فهم و تحلیل آن را در چارچوب های کلیشه ای قرار داده که برای توصیف و بیان چرایی رفتار شیعیان امامیه ناکافی می باشد. کاربست رویکرد تاریخ انگاره ای با تعاریف منقح ، ظرفیت های جدیدی برای توصیف و تبیین افتراق درونی جریان شیعه در آن مقطع تاریخی فراهم ساخته و امکان پاسخگویی به از برخی نتایج ناشی از رویکردهای تاریخی را میسر می سازد. طرحواره ای که با بررسی تاریخ انگاره های امامیه استخراج می شود ، جریان شیعه امامیه در دوران حیات ائمه (ع) در بستر کوفه و شرایط دشوار تاریخی در عین التزام بر اصول معین ، پیرامون اصولی درحال آزمون و تحقیق بوده و تطبیق برخی انگاره ها ،امکان بروز رفتارهای مختلف را محتمل می ساخت.شرایط بحرانی حبس و درگذشت مبهم امام کاظم (ع) ، موجب تنش شدید انگاره ای درون امامیه و در ارتباط با دیگر جریان ها بر محور برخی از انگاره های مألوف امامیه و هویت یابی جریان هایی از توقف کنندگان در حالت های : قطعیت امامتِ امام رضا(ع)، توقف در شک نسبت به امامت امام رضا(ع) یا درگذشت امام کاظم(ع) ، غلو ، تاویل و تطبیق تأویل انگاره های غیبت و قائمیت گردید. واقفه تاویل گر با تاویل برخی روایات و اصرار بر آن و گسست انگاره ای از امامیه ، مذهب واقفی را پدید آوردند.

Keywords

Subjects


Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 14 June 2026