فرایند شکل‌گیری انسان الگو در فرهنگ رضوی: مثالواره شهید قاسم سلیمانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار و مدیر گروه مطالعات فرهنگ و ارتباطات داشگاه باقرالعلوم (ع)

چکیده

یکی از مسائل جوامع مدرن، تعدد و تکثر گروه‌های مرجع است که انسان‌ها را با بحران انتخاب مواجه می‌کند. در همه جوامع برخی انسان‌ها به ‌رتبه و موقعیتی دست می‌یابند که مرجعیت پیدا کرده و افراد زیادی آن‌ها را الگوی خویش قرار می‌دهند. این‌گونه افراد مکتب ساز هستند. حال، سؤال این است، در فرهنگ رضوی چه کسانی و با طی چه مراحلی می‌توانند مکتب ساز باشند. نگارنده با تحلیل متون به‌جای مانده از امام رضا علیه‌السلام و با بهره‌گیری از مفاهیم تولیدشده از سوی نشانه شناسان، از قبیل اصل «جانشینی» و «هم‌نشینی» تلاش کرده، به یک سازه مفهومی دست یافته و فرایند مکتب سازی در فرهنگ رضوی را نظریه‌پردازی نماید. نتایج حاصل از تحلیل متن نشان‌دهنده یک فرایند پنج مرحله‌ای است که تنها افراد ارتقا یافته به مرحله پایانی، با ملازمت به اقتضائات آن، شایستگی الگو شدن دارند و می‌توان آن‌ها را به‌عنوان مکتب و اسوه در نظر گرفت. افراد دارای حسن «سمت»، حسن «هدی»، «تماوت در گفتار» و «تخاضع در کردار»، اگر بتوانند در مرحله اقتصادی از «اقتحام»، در مرحله اجتماعی از «شوهاء»، در مرحله فرهنگی از «افساد» و در مرحله سیاسی از «عشواء» پرهیز نمایند، به مرحله پنجم وارد می‌شوند. سردار قاسم سلیمانی، به دلیل داشتن مؤلفه‌های چهارگانه و ارتقاء به رتبه نهایی، به‌ویژه شهادت در راه خدا، مثالواره مرحله پنجم است که مقام معظم رهبری ایشان را در عصر حاضر به عنوان «مکتب» معرفی نمودند.

کلیدواژه‌ها