بخش مهمی از دلمشغولی رهبر شهید حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(ره) در دنیای معاصر، جستجوی بدیلی برای تمدن تجددی غرب با استفاده از ظرفیت‌های اعتقادی و بومی‌مان بوده است. در این میان، تعالیم و فرهنگ رضوی و سیره علمی و عملی علی‌بن موسی‌الرضا(ع) چه در عرصه اندیشه و چه در عرصه عمل سیاسی قابل تأمل است. با توجه به محوریت موضوع تمدن‌سازی و الگوی نوین حکمرانی در عصر حاضر، مختصات تمدنی فرهنگ و معارف رضوی را در اندیشه و عمل سیاسی رهبر شهید حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(ره) با چه مؤلفه‌هایی می‌توان شناسایی و با چه الگویی می‌توان صورت‌بندی کرد؟ در نوشتار حاضر با بهره‌مندی از روش توصیفی- تحلیلیِ موردی و اسلوب روش‌شناختی پدیدارشناسانه از جمله پدیدارشناسی تاریخی، زمانه و زمینه امام رضا(ع) مورد ملاحظه قرار گرفت و بر اساس مشی سیاسی و سیره علمی و عملی ایشان، در نهایت چنین نتیجه‌گیری شد: در درجه نخست، فقدان سیاست نبوی و نظام ولایی؛ بحران و بی‌ثباتی در خلافت و همچنین بن‌مایه‌های معارف و تعالیم رضوی؛ احیاء روند تمدنی در سیاست اسلامی مورد بررسی قرار گرفت. سپس با رجوع به منابع پرشماری از بیانات، سخنرانی‌ها، جلسات تدریس و دیدار و یادداشت‌های رهبر شهید در تبیین و تشریح اوضاع و زمانه دوران امام رضا(ع)، تعالیم و معارف تمدن‌ساز رضوی را می‌توان در سه محور: توحیدمحوری در پیوند با ولایت‌مداری، عدالت‌طلبی در پیوند با فطرت الهی بشر، و عقلانیت دینی در پیوند با خردورزی انسان‌مدارانه صورت‌بندی کرد. به‌طوری که هر یک از آن‌ها در شبکه‌ای درهم‌تنیده از مفاهیم و مؤلفه‌ها معنا می‌یابد و بدون درک یکی، درک دیگری ممکن نخواهد بود. بینش سیاسی رهبر شهید با اتکا به جهان‌بینی توحیدی اسلام، هدف تمدن‌ساز ائمه معصومین(ع) به‌معنای عام و تعالیم و معارف رضوی به‌معنای خاص را جهاد مستمر و خستگی‌ناپذیر آنان در برابر ظلم و جور زمانه‌ دانسته‌اند که در استقرار نظام عدل‌محور تبلور می‌یابد.