فرهنگ رضوی

چکیده شعر رضوی بخشی از شعر آیینی است و اشعاری را شامل می‌شود که درباره امام رضا (ع) سروده شده است. این نوع شعر، جزو ادب غنایی است و در آن عواطف و احساسات دینی و مذهبی شاعر با زبانی هنری، شاعرانه و غنایی بیان می‌شود. این پژوهش به شیوه توصیفی‌تحلیلی و با هدف تبیین شاخص‌های غناییِ اشعار رضوی ملک‌الشعراء بهار و علی موسوی گرمارودی انجام شده و در پیِ پاسخگویی به چگونگی بازتاب شاخص‌های ادب غنایی در این اشعار است. نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که شاخص‌های محتوایی و عاطفی به‌صورت سوگ‌سرودها، اشعار مولودی، توصیف سیما و حالات و مصائب امام بازتاب یافته است. شاخص‌های صوری و زبانی هم به‌صورت استفاده از جمله‌های پرسشی، اظهاری و تعجبی با اغراض خاص، بهره‌گیری از اوزان جویباری و سنگین، تشبیه، استعاره، واج‌آرایی و موسیقی کلمات برای القای حسی خاص و نیز واژگان و تعبیرات غنایی، برجسته شده است.

چکیده   امام­ رضا(ع) و یادآوری فضایل ایشان از گذشته تاکنون محور بسیاری از اشعار مذهبی شیعی بوده­ است. در این ­پژوهش نیز به تحلیل سروده­های رضوی دیوان­های «خلجات فی سفر القلب» عباس یاسین و «گوشوارۀ عرش» موسوی­گرمارودی به روش توصیفی تحلیلی و بر پایۀ مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی پرداخته­شده ­است تا بتوان با کشف اشتراکات کلامی و احساسی دو شاعر، سیرت و سیمای حضرت را از منظری ادیبانه برای پیروان ایشان ترسیم­کرد. از دستاوردهای این ­پژوهش توجه به ­این ­نکته ­است که بخشندگی و فریادرسی امام هشتم(ع) بیش از دیگر صفات ایشان برای دو شاعر اهمیت ­دارد. این ­نکته می‌تواند بیانگر این باشد که هر دو نمایندۀ ادبی، متاثر از شرایط روحی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگیِ زمانه، خود را بیش از هر وقت دیگری نیازمند کمک امام(ع) می­دانند. در رسیدن به هدف نیز شاعر پارسی در استفاده از تخیل، صنایع ادبی و نیز به­کارگیری تصویرهای جدید موفق­تر ظاهر­شده ­است؛ البته استفاده از حقایق علمی و نمایش اطلاعات شاعر در بیانی شاعرانه نیز نه تنها فهم شعر او را دشوار ­نکرده­، بلکه با درک این­حقایق، لذت مخاطب نیز دوچندان شده­است. شعر عباس یاسین نیز بیشتر تبلور احساسات اوست و دیگر عناصر از جمله خیال و تصویرسازی­های جدید کمتر در آن به­ چشم ­می­خورد؛ اما در نهایت هر ­دو شاعر بیش از هر چیز مخاطب را متوجه ابعاد معنوی شخصیت حضرت رضا(ع) می­کنند و با انتخاب بخشندگی و فریادرسی ایشان، بُعد توسل را در شعر برای خواننده پررنگ می­کنند که از مباحث مهم مذهب شیعه است.

چکیده دین اسلام مهم‌ترین عامل وحدت ملی و اقتدار فرهنگ اسلامی‎ـ‎ایرانی است. آموزه‌های دینی، سیمای معصومین(علیهم‎السلام)، سخنان و روایات سازنده و شجاعانة آنان برای روشنگری و استبدادستیزی از مبانی مهمّ ادبیات پایداری در زبان و ادب فارسی است، چنان‏که مناظره‌های امام‎رضا(علیه‎السلام) با بزرگان و دانشمندان ادیان گوناگون در شمار این مبانی نظری است. بر این اساس، مناظره‌های امام‎رضا(علیه‎السلام) مبتنی بر فرهنگ پایداری، تأثیر شگرفی در ادب فارسی داشته و جلوه‌هایی از پایداری را در شعر رضوی معاصر پدید ‌آورده‌است. پژوهش پیشِ‎رو با هدف تبیین جلوه‌های پایداری در مناظره‌های امام‎رضا(علیه‎السلام) و بازنمایی آن در سروده‌های رضوی صفارزاده و موسوی گرمارودی است که با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و نشان داده ‌‌است که امام‎رضا(علیه‎السلام) بهترین و کارآمدترین استراتژی فرهنگی را در پاسداری از حریم آموزه‌های دینی و عقاید مذهبی خویش در برابر ناآگاهی مدعیان فرقه‌های گوناگون برگزیده ‌است. نتیجه بررسی‌ها حاکی است، جلوه‌هایی مانند نهضت فکری علیه ناآگاهی، شجاعت در رویارویی با منکران، آزاداندیشی، دادگری، شکیبایی و پایداری، پناه‌دادن به مظلومان، شهادت‌طلبی مبتنی بر آگاهی‌بخشی از موضوعات مناظره‌های امام‎رضا(علیه‎السلام) است که در اشعار رضوی شاعران مورد نظر بازنمایی گردیده و این پژوهش آنها را تحلیل کرده و نشان داده‌‌است.