بازنمایی نظام مفهومی مبانی اخلاق در نگاه امام‌رضا (علیه‎السلام)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیارگروه اخلاق پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

چکیده

نظام اخلاقی اسلام با مشخصه‌های خود دارای مبانی ویژه‌ای است. امام‎رضا (علیه‎السلام) نظام اخلاقی قرآن را بر محور توحید مطرح کرده است. استخراج و معرفی مبانی اخلاق اسلامی از دیدگاه نظری و سیرۀ عملی آن حضرت دستمایه‌ای است که با استناد به آن می‌توان جامعیت نظام اخلاق اسلامی را بر محور توحید تبیین کرد. این مقاله با استفاده از روش تحلیل مفهومی ایزوتسو به این مهم پرداخته است. برای رسیدن به این هدف، چهار مرحله طی شده است. نخست، شناسایی ایمان از دیدگاه امام‌رضا (علیه‎السلام). دوم، نقل سخنانی از آن حضرت که واژه ایمان در آنها به‎کار رفته است و ارجاع نشانه‌های پراکنده به این مفهوم کانونی. سوم، ارجاع ایمان به توحید با استفاده از روش تحلیل مفهومی. چهارم، در حرکتی تفصیل‎گرا با بررسی هویّت انسان و جهان در مدار توحید، دو مفهوم واسطۀ «انسان دوبُعدی» و «جهان دوساحتی» شناسایی شده و در چیدمانی جدید بر محور مفهوم مرکزی توحید، سایر مفاهیمی که می‌توانند مبنای اخلاق باشند، معرفی شده است.

کلیدواژه‌ها