فرهنگ رضوی

مُدارای حکیمانه مضمون فراگیر در الگوی مواجهه با کارگزار متظاهر در سیرۀ رضوی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

محمد رضا انواری

استادیار گروه ارتباطات اجتماعی دانشگاه ادیان و مذاهب و عضو گروه تبلیغ و ارتباطات جامعه المصطفی

https://doi.org/10.22034/farzv.2025.493259.2052
چکیده
«تظاهر» از آسیب‌های اجتماعی است که گرچه در ارتباطات میان افراد عادی جامعه نیز احساس می‌شود، اما شناخت تظاهر و مواجهه صحیح با متظاهری که در مناصب حکومت قرار دارد، به جهت برخورداری از منابع گوناگون قدرت، بسیار پیچیده‌تر و سخت‌تر است. در این مقاله تظاهر به‌مثابه یک «آسیب فرهنگی- ارتباطی» مدنظر بوده و هدف تبیین الگوی مواجهه امام رضا7 با مأمون به مثابه فرد متظاهری است که در بالاترین ارکان حکومت قرار دارد. برای دستیابی به این الگو جهت جمع‌آوری داده‌ها از روایات و سیره امام رضا7 و برای تحلیل داده‌ها، از روش هرمنوتیک متن با رویکرد «استنطاقی و مؤلف‌محور» و تحلیل مضمون بهره گرفته شد. با بررسی معنای لغوی واژه «مدارا» و دقت در روایات در این زمینه و تطبیق آن بر سیره امام رضا7 و همچنین تحلیل مضمون کنش‌های زبانی و غیرزبانی امام رضا7، ۴۴ مضمون پایه، ۶ مضمون سازمان‌دهنده و یک مضمون فراگیر بدست آمد. «مدارا کمال دوراندیشی»، «تدبیر در کنش‌ها»، «افشای تظاهر در عین مدارا با متظاهر»، «خیرخواهی و رعایت مصلحت»، «رعایت اصول اسلامی» و «مواجهه سخت در صورت عدم کارایی مدارا»، ۶ مضمون سازمان‌دهنده هستند که در ذیل «مدارای حکیمانه» به عنوان مضمون فراگیر قرار می‌گیرند. «مدارای حکیمانه» به عنوان یک اصل ارتباطی در مواجهه با تظاهر باید مدنظر قرار گیرد. صفت حکیمانه روح حاکم بر مدارا در مواجهه با متظاهر است. در واقع مدارا با شخص متظاهر صورت می‌گیرد نه با تظاهر او. پیشنهاد می‌شود الگوی مواجهه با کارگزاران متظاهر در شرایط حاضر موضوع مقالۀ دیگری قرار گیرد و با به روز رسانی الگوی بدست آمده از این مقاله، الگوی امروزین مواجهه با تظاهر ترسیم شود.

کلیدواژه‌ها

امام رضا7
مدارا
مدارای حکیمانه
تظاهر
متظاهر
مصلحت
موضوعات
فرهنگ رضوی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 24 خرداد 1405

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما