چکیده سفرنامهنویسان و سیاحان اروپایی علاقمند به بازدید از آستان قدس رضوی در طی تاریخ، اکثراً بدون اطلاع از قوانین اختصاصی بارگاه و حریم رضوی، عازم مشهد میشدند. سیاحان در طی سفر، از همسفران مسلمان خود، که راهی زیارت آستان قدس میشدند، گزارشی از عدم مقبولیت همسفری خود، شکوه یا گلایهای از مقررات برای سیاحان در کاروانهای زیارتی، به ندرت در سفرنامهها ذکر نمودهاند. اما زمانی که به مشهد میرسیدند بر اساس اهدافشان که اکثراً سیاحت و بازدید از مجموعه تاریخی حرم مطهر بوده است، دچار چالشی غیرمنتظره میشدند که خستگی سفر را بر وجودشان مینشاند. جلوگیری از حضور غیر مسلمان به حرم مطهر، مُعضلی در عصر قاجار و پهلوی است، که سیاحان اروپایی را سخت آزرده از سفر به مشهد میکرد. روش تحقیق در این پژوهش به صورت کمی و کیفی با رویکرد توصیفی مُبتنی برگزارشهای برگرفته شده از سفرنامههای اروپائیان در قرون سیزدهم و چهاردهم هجری قمری میباشد. این پژوهش در صدد یافتن این پاسخ است که سفرنامهنویسان غیر مسلمان، به جهت ایجاد ممنوعیت به حرم مطهر، چه تدبیر و یا عکسالعملی در این خصوص داشتند؟ یافتههای این پژوهش حاکی از آن است که تعداد کثیری از ایشان تابع قوانین مشروع و ضوابط جاریه آستان قدس و افکار عمومی جامعه بودند. لذا پس از درک محدودیتها، ترجیح میدادند حتی به حریم حرم هم نزدیک نشوند. عدهای نیز از مجاری قانونی و اعمال نفوذ وارد حرم امام رضا شدند و معدود افرادی نیز با لطائفالحیل و ترفندهای خاص از مرقد مطهر بازدید و یا گزارش داشتهاند. واژگان کلیدی: ممنوعیت غیر مسلمان، حرم امام رضا(ع)، آستان قدس رضوی، سفرنامهنویسان، قاجار ، مشهد
عطاریانی,حمیدرضا , اسماعیلی,محبوبه و شادپور,حسن . (1404). ممنوعیت ورود غیر مسلمان به حرم امام رضا از منظر سفرنامهنویسان درقرون13و14هجری قمری. (e233962). فرهنگ رضوی, (), e233962 doi: 10.22034/farzv.2025.507039.2076
MLA
عطاریانی,حمیدرضا , , اسماعیلی,محبوبه , و شادپور,حسن . "ممنوعیت ورود غیر مسلمان به حرم امام رضا از منظر سفرنامهنویسان درقرون13و14هجری قمری" .e233962 , فرهنگ رضوی, , , 1404, e233962. doi: 10.22034/farzv.2025.507039.2076
HARVARD
عطاریانی حمیدرضا, اسماعیلی محبوبه, شادپور حسن. (1404). 'ممنوعیت ورود غیر مسلمان به حرم امام رضا از منظر سفرنامهنویسان درقرون13و14هجری قمری', فرهنگ رضوی, (), e233962. doi: 10.22034/farzv.2025.507039.2076
CHICAGO
حمیدرضا عطاریانی, محبوبه اسماعیلی و حسن شادپور, "ممنوعیت ورود غیر مسلمان به حرم امام رضا از منظر سفرنامهنویسان درقرون13و14هجری قمری," فرهنگ رضوی, (1404): e233962, doi: 10.22034/farzv.2025.507039.2076
VANCOUVER
عطاریانی حمیدرضا, اسماعیلی محبوبه, شادپور حسن. ممنوعیت ورود غیر مسلمان به حرم امام رضا از منظر سفرنامهنویسان درقرون13و14هجری قمری. فرهنگ رضوی, 1404; (): e233962. doi: 10.22034/farzv.2025.507039.2076
