شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های اقتصاد فرهنگ در آستان قدس رضوی با تأکید بر کتاب عیون اخبار الرضا (ع) و اندیشه‌های مقام معظم رهبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مدیریت بازرگانی، گرایش مدیریت سیاستگذاری بازرگانی، دانشگاه بین المللی امام رضا(ع)، مشهد ، ایران

2 دانشیار گروه مدیریت، دانشگاه بین المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران

3 استادیار گروه فقه و حقوق امامیه، دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران

چکیده
حوزۀ اقتصاد فرهنگ از جمله حوزه‌های نو و سودآوری است که با مطالعۀ علمی می‌تواند راه‌حل‌های خوبی را برای حل مشکلات مالی سازمان‌های فرهنگی ارائه کند. سازمان آستان قدس رضوی از جمله سازمان‌هایی است که در زمینۀ اقتصاد فرهنگ فعالیت دارد؛ ولی هنوز نتوانسته است از ظرفیت‌های زیادی که در اختیار دارد، استفاده کند. از طرفی با توجه ‌به کمبود پژوهشی که در این زمینه وجود دارد و نیز ملاحظات مربوط به سازمان آستان قدس رضوی مانند تصویر و برند امام رضا (ع)، پژوهشی که بتواند این نیاز را مرتفع کند، وجود ندارد. این پژوهش تلاش می‌کند با تأکید بر روایات عیون الاخبار الرضا و بهره‌گیری از فرمایش‌های مقام معظم رهبری، سیاست‌های کلان آستان قدس رضوی و نوشته‌های نظری، مؤلفه‌های اقتصاد فرهنگ در آستان قدس رضوی را با استفاده از روش تحلیل مضمون، استخراج کند. پس از استخراج متن‌های مربوط به پژوهش از منابع ذکر شده، حدود 1200 مضمون پایه اولیه استخراج شد. پس از غربال و ترکیب مضامین اولیه، 99 مضمون پایه، 20 مضمون سازمان‌دهنده و 6 مضمون فراگیر استخراج شد؛ مضامین فراگیر شامل «بهره‌وری، کاهش هزینه و افزایش درآمد»، «تصویر و شأن آستان قدس رضوی»، «توجه به هم‌افزایی، انسجام و هماهنگی»، «برنامه‌ریزی راهبردی، آینده‌نگری، عقلانیت و آگاهی علمی»، «خلاقیت و نوآوری» و «شرایط زمینه‌ای و بستر فعالیت» هستند. در نهایت، شبکۀ مضامین ارائه شده در این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران اقتصاد فرهنگ در آستان قدس رضوی برای برنامه‌ریزی موفق در این حوزه کمک کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

‏‫آستان قدس رضوی. (بی‌تا-الف‌). سابقه تاریخی. ‪https://policy.razavi.ir/governance/fa/310361/سابقه-تاریخی‎
‏‫آستان قدس رضوی. (بی‌تا-ب‌). سیاست های بخشی - سازمان علمی فرهنگی. ‪https://policy.razavi.ir/fa/226248/سازمان-علمی-فرهنگی#sec-4‎
‏‫آستان قدس رضوی. (بی‌تا-ج‌). سیاست های عمومی. ‪https://policy.razavi.ir/fa/226245/سیاست-های-عمومی‎
‏‫آستان قدس رضوی. (بی‌تا-د‌). ماموریت. ‪https://policy.razavi.ir/fa/226242/ماموریت‎
‏‫ابن‌بابویه، محمد بن علی. (1373). عیون اخبار الرضا. ترجمه حمیدرضا مستفید و علی اکبر غفاری. تهران: نشر صدوق.
‏‫بستان، زهرا؛ یوسفی، علی؛ شریعتی مزینانی، سارا؛ و پارساپژوه، سپیده. (۱۴۰۲). «معنای تبرک و شیوه های تقدس بخشی اشیا در بین زائران حرم امام رضا g». فرهنگ رضوی. 11(44). صص: 1-28.
‏‫تشکر، ‌زهرا. (۱۳۸۳). «درآمدی بر اقتصاد فرهنگ.» گزارش های کارشناسی (مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی). 12(12). صص: 6066-6099.
‏‫ خامنه‌ای، سیدعلی. (۱۳۸۸، ۱۴ شهریور). بیانات در دیدار جمعی از شعرا.
عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن؛ و شیخ زاده، محمد. (۱۳۹۰). «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده های کیفی». اندیشه مدیریت راهبردی. سالپنجم. شماره2 (پیاپی 10). صص: 151- 198.
‏‫محمدپور، احمد. (۱۳۹۲). روش تحقیق کیفی ضد روش (منطق و طرح در روش‌شناسی کیفی). (جلد ۱ و ۲). تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.
‏‫‏‫مکارم شیرازی، ناصر. (بی‌تا). آشنایی با کتاب عیون اخبار الرضا . [دفتر مرجع عالی‌قدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی]. ‪https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/408715/آشنایی-با-کتاب-عیون-اخبار-الرضا-.
‏‫هاشمی، علی؛ کلانتری، عزیز. (۱۴۰۲). «بررسی وضعیت اقتصادِ فرهنگ در استان ایلام و راهکارهای تقویت آن؛ با تأکید بر شناسایی ظرفیت‌های محلی». راهبرد اجتماعی فرهنگی. 12(2). صص: 565-604.