الگوی مدیریت بحران امام رضا(علیه السلام)(مورد مطالعه :مسئله ولایتعهدی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم ، ایران

2 استادیارگروه مدیریت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ،قم ، ایران

3 دکترای مدیریت اسلامی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم ، ایران

چکیده
اگر بحران را ترکیبی از فرصت و تهدید بدانیم بدون شک مسأله ولایتعهدی امام رضا علیه السلام یکی از بحرانهایی بوده است که ایشان با آن مواجه شدند. و مدیریت این بحران توسط امام رضا علیه السلام مدل و برنامه جامعی می طلبید که در آن بهترین بینش ها و روش های اداره و کنترل بحران لحاظ می شد که این مقاله در صدد تبیین آن در پاسخ به چیستی مدیریت بحران در مساله ولایتعهدی با روشی توصیفی – تحلیلی پرداخته است . در این مقاله ابتدا مطالبی پیرامون بحران و مدیریت بحران بیان گردیده و در بخش دوم جستجویی در باب مدیریت بحران در مسأله ولایتعهدی در سیره امام رضا صورت گرفته است. نتایج نشان می دهد که مدیریت بحران در سیره امام رضا را با عنایت به دو رویکرد تبیینی وتنذیری در سه بعد مدیریت قبل از بحران، مدیریت حین بحران ومدیریت بعد از بحران می توان طراحی کرد که در مرحله اول اقدامات مدیریتی از قبیل هشدار عمومی در جهت وقوع بحران، برنامه ریزی، ایمن سازی و شفاف سازی صورت گرفته است. در مرحله دوم اقدامات مدیریتی همچون تبدیل بحران به فرصت، اتخاذ تصمیم به موقع و روشنگری و اطلاع رسانی انجام شده و در مرحله سوم اقدامات مدیریتی مانند بهره وری بهینه در تبلیغ مذهب تشیع وبهروری بهینه از مناظرات انجام گردیده است . خاطر نشان می شود که مدیریت بحران توسط امام رضا(ع) در سه مرحله قبل از بحران،حین بحران و بعد از بحران با رویکردهای تبیینی وتنبیهی صورت گرفته است ؛ این مساله نشانگر توجه امام به تدابیر و اقدامات با چشم انداز تبیین معارف الهی ویادآوری وتنبه یاران و دشمنان است با اقداماتی که امام در مدت ولایتعهدی انجام دادند طرح مامون برای نابودی امامت ائمه (ع) منجر به شکست شد وامام (ع) با راهبردهای مناسب ،تشیع را به ساحل امن هدایت کردند

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابن بابویه، محمد بن علی. (1366). عیون اخبار الرضا. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
ابن شهر آشوب، محمدبن شهر آشوب السروی المازندرانی. (بی‌تا). مناقب آل ابی طالب. قم: دفتر انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
احمدوند، علی محمد؛ اشراق، حمیدرضا؛ کریمی خوزانی، علی. (1391) . «مدیریت بحران‌های اجتماعی)اعتصاب، تظاهرات اعتراض‌آ‌‌میز و... ( با رویکرد پلیس جامعه‌محور». توسعه سازمانی پلیس. سال نهم. شماره 1 (پیاپی40). صص: 113 – 128.
ادوارد. اس، دلوین. (1389). طرحریزی و هدایت مدیریت بحران. ترجمه گروه مترجمان دانشکده و پژوهشکده پدافند غیر عامل. تهران: دانشگاه جامع امام حسینg.
بشیر، حسن. (1387). «رسانه‌ها و معناشناسی بحران». پژوهشهای ارتباطی. دوره 15. شماره 55. صص: 9–31.
پورعزت، علی اصغر؛ دامادی، سید حسین؛ مصطفوی، شهرزاد؛ متحدین، مصطفی؛ صیادی زاده، علی. (1382). «طراحی سیستم بسیج امکانات ملی برای مواجهه مناسب با بحران‌های طبیعی و اجتماعی». کمال مدیریت. ش4و5. زمستان 1382 و بهار 1383. صص: 75 – 110.
پیشوایی، مهدی. (1380). سیره پیشوایان: نگرشی بر زندگانی اجتماعی، سیاسی و فرهنگی امامان معصوم b. قم: موسسه امام صادق g.
تابلی، حمید؛ کریمی افشار، سمانه؛ اشرف زاده، الهام. (1391). «بررسی مدل‌های مدیریت بحران در رمان دا». ادبیات پایداری. سال سوم. شماره5 و 6 .صص:22-44.
جعفریان، رسول. (1391). گزیده حیات سیاسی و فکری امامان شیعه. قم: نشر معارف.
حسین زاده، ابوالحسن. (1378). «الگوی مدیریت بحران سیاسی در سیره امام خمینی(ره)». دین و سیاست. شماره 17و18. صص:24-45.
حسینی، سید حسین. (1385). «بحران چیست و چگونه تعریف می‌شود؟». امنیت. شماره 1و2. صص:5-25.
خامنه‌ای، سیدعلی. (1378) سخنان و بیانات: پایگاه اطلاع رسانی مقام معظم رهبری(Khamenei.ir).
دانایی‌فرد، حسن؛ نصیری، معصومه. (1390). «ارتقای آمادگی استراتژیک برای مدیریت بحران در بیمارستان‌های دولتی و خصوصی». مطالعات مدیریت راهبردی. دوره دوم. شماره 8. صص:123-140.
روشندل اربطانی، طاهر؛ پورعزت، علی اصغر؛ قلی‌پور، آرین. ( 1387). «تدوین الگوی جامع فراگرد مدیریت بحران با رویکرد نظم و امنیت». پژوهش های دانش انتظامی. سال 10. شماره 2 (پیاپی 38). صص:64 -80.
صلواتیان، سیاوش. (1389). رسانهها و مدیریت بحران. تهران: دانشگاه امام صادقg.
عاملی ، جعفر مرتضی. (1359). زندگی سیاسی هشتمین امام. ترجمه سیدخلیل خلیلیان. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
عرفان‌منش، جلیل. (1389). همگام با امام رضا g از مدینه تا مرو. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
فرخپور لنگرودی، ایراندخت. (1377). ولایتعهدی امام رضاg. گیلان: انتشارات دانشگاه گیلان.
فضل‌الله، محمدجواد. (1378). تحلیلی از زندگانی امام رضاg. ترجمۀ سید محمدصادق عارف. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
کبیری، شهروز؛ رضایی، شمیم؛ آذر بار، سمانه؛ غلامیان، رویا؛ محمدشریفی، مرضیه . (1395). فرهنگ واژگان و اصطلاحات مدیریت بحران . تهران : متین، فراگیران دانش .
محمدی اشتهاردی، محمد. (1370). نگاهی بر زندگی دوازده امام b. قم: دفتر انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
مطهری، مرتضی. (بی‌تا). مجموعه آثار. قم: صدرا.
مظلومی، نادر. (1379). «مدیریت بحران: رهیافتی استراتژیک». مطالعات بهبود و تحول. دوره 7. شماره 25 و 26. صص:65 – 82.
معمارزاده، غلامرضا؛ سرفرازی، مهرزاد. (1389). «بررسی گام‌های فرایند مدیریت بحران در سازمان، علوم اجتماعی». پژوهشنامه. شماره 51. صص:9-76.