نظام ارتباطات ولایی در سبک زندگی اسلامی با تأکید بر سیره رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران

چکیده
یکی از مباحث سبک زندگی اسلامی، شیوۀ تعامل افراد جامعه با یکدیگر است. مفهوم «ولایت» این ظرفیت را دارد که طراحی نوینی از نظام ارتباطات اجتماعی ارائه کند. مسئلۀ اصلی مقاله آن است که حقیقت و مراتب ولایت را به‌عنوان مبنایی برای بازتعریف نظام ارتباطات در لایه‌های مختلف جامعه معرفی کند. یافته‌های این تحقیق که به روش توصیفی تحلیلی سامان یافته، نشان می‌دهد با استناد به آیات و روایات به‌ویژه سخنان امام رضا(ع)، تحقق ولایت مؤمنین شرط تکوینی برای راهیابی به ولایت معصومان(ع) است. این جنبه از ولایت که تاکنون در پژوهش‌های ارتباطی و سبک زندگی مورد توجه پژوهشگران نبوده، نشان می‌دهد یکی از شاخص‌های نزدیکی افراد به امامشان، موفقیت در برقراری شئون ارتباطی با دیگر شیعیان است. این قاعده مبنای تنظیم روابط با افراد خانواده و دیگر مؤمنین است. الگوی یادشده بر خلاف الگوی ارتباطی غربی که بر مبنای فردگرایی، بی‌تفاوتی و تنازع بر سر منافع است، سبب دغدغه‌مندی بیشتر افراد جامعه با یکدیگر می‌شود. همچنین خدمت و محبت به دیگران بدون تکلف و چشم‌داشت محقق می‌شود و تمام ارتباطات اجتماعی رویکردی قدسی و ولایی می‌یابد. نوآوری این مقاله در نگاهی متفاوت به مقولۀ ولایت و استفاده جدید از ظرفیت آن در بازطراحی سبک زندگی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


قرآن کریم.
اباذری یوسف و حسن چاوشیان. (1381). «از طبقه اجتماعی تا سبک زندگی، رویکردهای نوین در تحلیل جامعه شناختی هویت اجتماعی»‌. نامه علوم اجتماعی. شماره 20. پاییز و زمستان 1381.صص: 3 – 27.
ابن بابویه، محمد بن علی. (بی‌تا، الف ). عیون أخبار الرضا. تحقیق مهدی لاجوردی. تهران: جهان.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ . (1389). توحید. قم: نسیم کوثر.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ .   (1377). خصال. تهران: انتشارات کتابچی.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ .  (بی‌تا). من لایحضره الفقیه. قم: انتشارات اسلامی.
ابن فارس، احمد. (1404ق). معجم المقاییس اللغه. قم: مرکز النشر المکتب الاعلام الاسلامی.
ابوحیان، محمد بن یوسف. (1413ق). تفسیر المحیط. بیروت: دارالکتب العلمیه.
تافلر، آلوین. (1373). موج سوم. ترجمه شهیندخت خوارزمی. تهران: نشر سیمرغ.
جباران، محمدرضا. (1394). «تحلیل مفهومی سبک زندگی». قبسات. سال 20. شماره 75. صص:173- 188.
 حویزی، عبدعلی بن جمعه. (1415ق). تفسیر نور الثقلین. قم: اسماعیلیان.
ساداتی نژاد، سید مهدی؛ رجب زاده، علی. (1398). « بررسی رابطه ولایتمداری و سبک زندگی سیاسی اسلامی در آموزه های نهج البلاغه». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی. بهار 1398. شماره 78. صص:81 – 98.
شریفی، احمد حسین. (1392). سبک زندگی اسلامی. تهران: آفتاب توسعه به سفارش مرکز علوم انسانی صدرا.
طباطبایی، سید محمد حسین. (1371). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: نشر اسماعیلیان.
طبرسی، علی بن حسن. (1385). مشکات الانوار فی غرر الاخبار. بیروت: موسسه الاعلمی.
عاملی، محمد بن حسن. (1416ق). تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. تحقیق محمدرضا حسینی جلالی. قم: مؤسسة آل البیت b لاحیاء التراث.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (1421ق). العین. بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.
فصیحی، امان الله و دیگران (1394). شاخصههای سبک زندگی اسلامی. قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
فعالی، محمدتقی. (1396).  سبک زندگی اسلامی. قم: مؤسسه فرهنگی هنری دین و معنویت آل یاسین.
فقه الرضا(1406ق) منسوب به علی بن موسی الرضا g.  قم: مؤسسة آل البیت b لاحیاء التراث.
فیست، گرگوری و جس فیست. (1392). نظریههای شخصیت. تهران: نشر روان.
فیض کاشانی، محسن. (1406ق). الوافی. اصفهان: مکتبه الامام امیرالمومنین علیg.
کاویانی، محمد. (1391). سبک زندگی اسلامی و ابزار سنجش آن. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
کلینی، محمدبن یعقوب. (1365). الکافی. تهران: الاسلامیه.
گیدنز، آنتونی. (1388). تجدد و تشخص. ترجمه ناصر موفقیان. تهران: نی.
مجلسی، محمدباقر. (1404ق). بحارالانوار فی اخبار ائمة الاطهار. بیروت: الوفاء.
محمدی، عبدالله. (1396). مبانی سبک زندگی اسلامی و غربی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
مفید، محمدبن نعمان. (1394).  الاختصاص. تحقیق علی اکبر غفاری. قم: انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
 نوری، حسین بن محمدتقی. (1408ق-1409ق). مستدرک الوسائل. بیروت:  مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث.