واکاوی و تدوین مدل مطلوب تربیت محقق در مراکز علوم اسلامی با تاکید بر ترویج فرهنگ رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه روان شناسی تربیتی،گروه روان شناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران.

2 استادیار، گروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران

3 استادیار، گروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران.

چکیده
مراکز علوم اسلامی نقش مهمی در تولید، توسعه و ترویج علوم، فرهنگ و معارف رضوی بر عهده دارند و در راستای اهداف و ماموریت‌های خود برای تامین، تربیت و توانمندسازی محققان ‌رضوی‌پژوه کارآمد از مدل‌های مختلفی استفاده می‌کنند. بررسی‌ها نشان می‌دهد مدل‌‌‌های مورد استفاده جامعیت، روزآمدی و اثربخشی چندانی ندارد. هدف اصلی این پژوهش، بررسی و ارزیابی مدل‌های موجود و تدوین مدل مطلوب تربیت محقق علوم اسلامی و معارف رضوی و سوال پژوهش چگونگی ابعاد و اجزای مدل مطلوب تربیت محقق علوم اسلامی و معارف رضوی است. 
این پژوهش از نوع پژوهش‌های کاربردی است که به روش کیفی انجام شده و در گروه تحقیقات پدیدارشناختی قرار می‌گیرد. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه‌های نیمه‌ساختار یافته و برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل مضمون و مدل «اترید-استرلینگ» استفاده شد که نتیجۀ آن شناسایی، 4 مضمون فراگیر، 24 مضمون سازمان‌دهنده و 228 مضمون پایه با فراوانی 299 مضمون است. برای سنجش اعتبار متغیرهای تحقیق از اعتبار اجماعی و استحکام ساختاری استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد مدل مطلوب تربیت محقق، باید دارای 4 بعد «مبانی و رویکردها» با شاخص‌های؛ سازنده گرایی، هدف‌گرایی، تعامل‌گرایی و...، بعد «محتوا» با شاخص‌های؛ ارزش‌گرایی، نوگرایی، مهارت‌محوری و ...، بعد «مدیریت» با شاخص‌های؛ نیازمحوری، نقشه مفهومی، مدیریت دانش و... بعد «منابع انسانی» با شاخص‌های؛ برانگیزانندگی، ارتقا دهندگی و... باشد و به میزانی که این ابعاد و شاخص‌ها در فرایند تربیت محقق مورد استفاده قرار گیرند، اثربخشی پژوهشی افزایش پیدا خواهند کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


قرآن کریم.
آذربایجانی، مسعود. (۱۳۹۷). «مصاحبه طرح پژوهشی فرایندها و مدل‌های تربیت، ارزشیابی و ارتقای محققان علوم اسلامی». طرح پژوهشی. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
اسلامی‌مهر، یعقوب؛ اسمیعلی، زهره؛ سرمدی، محمدرضا؛ صفایی، طیبه. (1399). «طراحی مدل مفهومی مراحل تربیت مبتنی بردیدگاه اسلام و دلالت‌های تربیتی آن». پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی. شماره 46. صص: 195-216.
الهی‌خراسانی، مجتبی. (۱۳۹۷). «مصاحبه طرح پژوهشی فرایندها و مدل‌های تربیت، ارزشیابی و ارتقای محققان علوم اسلامی». طرح پژوهشی. دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
‫فیضی، ‌طاهره؛ امیدی‌مراد، ‌افسانه؛ گرامی‌پور، ‌مسعود؛ نظری، ‌مریم؛ و ترکاشوند، ‌زهرا. (۱۳۹۵). سطح بندی توانایی های عمومی و تخصصی پژوهشگران کشور بر اساس آزمون RAAT راهنمایی برای بهبود آموزش پژوهش در آموزش عالی. رهبری و مدیریت آموزشی. 37(10). صص: 95-114.
امیرشاهی، میراحمد؛ حیدرزاده، کامبیز؛ دبستانی، فاطمه. (1390). «تأثیر نوگرایی مصرف‌کنندگان بر سبک‌های تصمیم‌گیری خرید». تحقیقات بازاریابی نوین. دوره 1. شماره 3. صص: 1-26.
بردبار، غلامرضا؛ زارع بنادکوکی، محمدرضا؛ موسی بیکی ده آبادی، فریده؛ آبیکاری، معصومه؛ منتظری، نرگس. (1393). «پیش‌بینی روند پژوهش در مدیریت منابع انسانی با استفاده از تحلیل سری‌های زمانی (با استناد به مقالات پایگاه‌های اطلاعاتی علمی)». پژوهشهای مدیریت منابع انسانی دانشگاه جامع امام حسینg. سال6. شماره4. صص: 207- 235.
بستان، زهرا؛ یوسفی، علی؛ شریعتی، سارا؛ پارسا پژوه، سپیده. (1402). «معنای تبرک و شیوه‌های تقدس بخشی اشیا بین زائران حرم امام رضاg». فرهنگ رضوی. دوره 11. شماره 44. صص: 1-25.
بوریل، گیبسون؛ مورگان، گارت. (1397). نظریههای کلان جامعهشناختی و تجزیه و تحلیل سازمان: عناصر جامعهشناختی حیات سازمانی. مترجم: محمدتقی نوروزی. چاپ پنجم. تهران: انتشارات سمت.
پینتریچ، پل؛ شانک، دیل. (1396). انگیزش در تعلیم وتربیت (نظریه، تحقیقات و کاربردها). مترجم: مهنازشهرآرای. تهران. نشر قلم.
تامس، آلن. (1383). «ارزش چیست؟». مترجم: عزت الله فولادوند. بخارا. شماره 37. صص: 45- 48.
توکلی، مریم؛ بمانی، نیکو؛ جوادی، مرضیه. (1389). «مقایسه وضعیت آموزشی، پژوهشی و اجرایی اعضای هیئت علمی بورسیه و غیربورسیه». مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی. سال10. شماره3. صص: 301-311.
جویباری، لیلا؛ یوسفی پور، محدثه؛ ثناگو، اکرم. (1391). «ترجمان دانش و کاربردی کردن تحقیقات، راهکاری جهت افزایش عملکرد پژوهشی دانشجویان علوم پزشکی». مجله تحقیقات کیفی در علوم سلامت. سال1. شماره1. صص: 59-73.
دانایی‌فرد، حسن؛ کاظمی، سیدحسین. (1389). «ارتقای پژوهش‌های تفسیری در سازمان: مروری بر مبانی فلسفی و فرایند اجرای روش پدیدارنگاری». مطالعات مدیریت بهبود و تحول. شماره61. زمستان 88 و بهار89. صص: 121- 147.
دشتی، رویا؛ اسدی، اسماعیل؛ ذوالفقاری زعفرانی، رشید. (1401). «ارائه مدل جنبه‌های تاریک سازمان مبتنی بر نظریه تعامل‌گرایی اجتماعی در نظام آموزش عالی». مطالعات منابع انسانی. دوره 12. شماره 1. صص: 77-106.
رحمان‌زاده، محمد. (1382). سازمان فرایندگرا و پارادایمهای سازمانی. تهران: دفتر مطالعاتی- انتشاراتی اجتماع.
رشاد، علی‌اکبر. (1395). نظام علمی – آموزشی پرورش مآل. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
رضایت، غلامحسین؛ قلی‌زاده، عیسی. (1400). «الگوی شایستگی اعضای هیئت علمی دانشگاه تراز انقلاب اسلامی». مدیریت در دانشگاه اسلامی. سال دهم. شماره 2. صص: 303-324.
رهنمایى، احمد. (1380). غرب‏شناسى. قم: انتشارات مؤسسه‏ آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
صالحی، منیره؛ کارشکی، حسین؛ آهنچیان، محمد رضا. (1392). «دانشجویان برای چه پژوهش می‌کنند؟». پنجمین همایش  بینالمللی توسعه تحصیلات تکمیلی، فرصتها و چالشها. دانشگاه فردوسی مشهد.
صدرا، علیرضا. (1385). طرح تحقیقات ارزشگرایی در جامعه ایرانی. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
عاملی، سیدحیدر. (2005). جامعالاسرار و منبعالانوار. موسسه التاریخ‌العربی. بیروت: لبنان.
کاظمی‌مقدم، ایمان.(1395). درسنامه آموزشی نظریه شبکه مسائل. مشهد: موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.
گراوند، هوشنگ؛ کارشکی، حسین؛ آهنچیان، محمدرضا. (1393). «رابطه بین خودکارآمدی پژوهشی با عملکرد پژوهشی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مشهد». مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی. دوره14. شماره1. صص:  41– 51.
گرجی، ابراهیم؛ برخورداری، سجاد. (1388). مبانی روش تحقیق در علوم اجتماعی. تهران: انتشارات ثالث.
مطلبی، داریوش؛ علیپور حافظی، مهدی. (1402). «نگاهی به پژوهش‌های حوزه موضوعی امام رضاg؛ مطالعه‌ای علم‌سنجی». فرهنگ رضوی. دوره 11. شماره 42. صص: 83- 122.
نوری، علی. (1393). «الگوی خبرگی و نقد تربیتی». دانشنامه ایرانی برنامه درسی. صص: 1-6.
واسطی، عبدالحمید.(1389). راهنمای تحصیل با اقتباس از نگرش اسلام به دین، علم و عالم دینی. مشهد: موسسه مطالعات کاربردی علوم و معارف اسلام.
ـــــــــــــــــــــــــــــ .(1389). راهنمای تحقیق با اقتباس از نگرش اسلام به علم و هستی. مشهد: موسسه مطالعات کاربردی علوم و معارف اسلام.
واعظی، احمد؛ عبدالهی نیسیانی، علی؛ ابراهیمی، کریم. (1396). «مسئله محوری و نامسئله محوری؛ مقایسه و تحلیل رویکردهای جهت‌دهی سازمانی در مدیریت سازمان‌های فرهنگی کشور». دین و سیاست فرهنگی. شماره نهم. صص: 7 - 32.
یعقوب‌پور، سیما؛ فاطمی‌نژاد، محمد. (1396). «رابطه رضایت شغلی با انگیزش کارکنان با مدل دو عاملی هرزبرگ». رهیافتی نو در مدیریت آموزشی. دوره 8. شماره1. صص: 263-281.
منابع اینترنتی
پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی. (1402). «معرفی پژوهشگاه» به نشانی: http://www.iscac.ir. تاریخ مشاهده؛ 10/11/1402.
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران. (1402). «درباره؛ ایرانداک در یک نگاه». به نشانی: https://irandoc.ac.ir/about/overview. تاریخ مشاهده؛ 18/10/1402.
دانشگاه شهیدبهشتی. (بی‌تا). «دوره جامع تربیت پژوهشگر». به نشانی: http://www.bphres.com/fa/page.php?rid=28. تاریخ مشاهده؛ 12/11/1402.
دانشگاه ویکتوریای استرالیا. (بی تا). «برنامه تربیت محقق». به نشانی: https://www.vu.edu.au/researchers/researcher-development. تاریخ مشاهده؛ 24/10/1402.
دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی. (1397). «آشنایی با دفتر تبلیغات اسلامی». به نشانی: http://www.dte.ir. تاریخ مشاهده؛ 15/10/1397.
شامی‌زنجانی، مهدی. (1402). «مدل عملیاتی دیجیتال چیست؟». به نشانی؛ https://shamizanjani.ir
فرهنگستان علوم اسلامی قم. (1402). «معرفی فرهنگستان». به نشانی: https://www.isaq.ir/vdcd2x0j6yt0z.a2y.html. تاریخ مشاهده؛ 20/12/1402.
موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). (1402). «معرفی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)». به نشانی: https://iki.ac.ir/node/4741. تاریخ مشاهده؛ 10/11/1402
موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام. (1402). «درباره ما». به نشانی: https://isin.ir/about-us. تاریخ مشاهده؛ 20/11/1402.