بررسی دلالی و حلّ تعارض روایتِ: «فَمَن زارَنِی عارفاً بِحَقِّی غَفَرَ اللُه لَهُ ما تَقَدَّمَ مِن ذَنبِهِ وَ ما تَأَخَّر» با «صحیحه خیثمه»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیارگروه معارف اسلامی، واحد بندرگز، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرگز، ایران

10.22034/farzv.2021.284540.1649

چکیده

زیارت امام رضا(ع) در برخی روایات، سبب آمرزش گناهان زائر ذکر شده است. در نگاه نخست، مفهوم روایاتِ زیارت امام رضاg و آمرزش تمامی گناهان، با محتوای برخی از آیات قرآن(نساء،31) که بخششِ مؤمنان را منوط به اجتناب از گناهان بزرگ دانسته و همچنین بسیاری از روایات و ‌خصوص مدلول روایت صحیحه خیثمه که برداشته شدن عذاب و آمرزش گناهکار را به شناخت و در پیش گرفتن راه اهل بیت (ع) معرفی کرده در تعارض است. این نوشتار با رویکرد انتقادی و به روش توصیفی‌تحلیلی، درصدد ارائه مفهوم درست و حلّ تعارض روایات آمرزش گناهان زائر با برخی آیات و روایات خصوص روایت صحیحه خیثمه است. این پژوهش نشان می‌دهد آمرزش صغائر با اجتناب از کبائر، به دارنده ولایت و عارفینِ حقّ و حرمت اهل بیت (ع) اختصاص دارد. همچنین با تراکم گناهِ کبیره، پس از تحمّل سختی‌ها (برحسب مقدار گناه) در دنیا، هنگام مرگ، برزخ و محشر بخشیده و در صورت پاک نشدن آثار گناه، در طبقه نخست جهنمّ قرار می‌گیرد و با شفاعت اهل بیت آمرزیده می‌شود و بین مفهوم روایاتِ زیارت امام رضا(ع) که ازجمله کارکردهای آن را آمرزش زائر می‌داند، با محتوای متون دینی که آمرزش و رستگاری انسان‌ها را به داشتن ایمان، عمل صالح و تمسّک و تبعیت از اهل بیت گره زده است، تعارضی ندارد.

کلیدواژه‌ها


 قرآن کریم.
ـ ابن بابویه، محمد بن علی‌‌. (1393). امالی . تهران: انتشارات کتابچی‌.
ـ   ـــــــــــــــــــــــــ. (1384). عیون اخبار الرضا.تهران: دارالکتب الاسلامیه.
ـ   ـــــــــــــــــــــــــ.(1385). معانی الاخبار. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
ـ  ـــــــــــــــــــــــــ. ( 1366). ثواب الأعمال و عقاب الأعمال. تهران: نشر صدوق.
ـ باقی زاده، رضا؛ روحی برندق،کاووس. (1394).«تحلیل چگونگی اعطای پاداش ورود به بهشت در برابر گریه بر امام حسین از دیدگاه امام رضا(ع) و سایر اهل بیت (ع)». فصلنامه فرهنگ رضوی. سال سوم. شماره10. تابستان1394.صص: 151-162.
ـ بحرانی، سید هاشم. (1428ق). البرهان فی تفسیر القرآن. تهران: موسسه دار المجتبیg للمطبوعات.
ـ جوادی آملی، عبدالله. (1393). رجال تفسیری. قم: نشر اسراء.
ـ حر عاملی، محمد بن الحسن. (1397ق). وسائل الشیعه. طهران: المکتبه الاسلامیه.
ـ حسینی بغدادی، سید محمدجواد. (1415ق). المعین علی معجم رجال الحدیث. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
ـ خامنه‌ای، سید علی. (1392). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن. بی‌جا: موسسه جهادی.
ـ خویی، سید ابوالقاسم. (1413ق ). معجم رجال الحدیث. بی‌جا.
ـ خمینی، سید روح الله. (1363). کشف الاسرار. بی‌نا. بی‌جا.
ـ جلالی، مهدی؛ نقی زاده، حسن؛ ترابی، فاطمه. (1399). «بررسی روایات متعارض در باب«حجیت سئوال از معصوم برای اثبات امامت» در کتاب کافی». فصلنامه فرهنگ رضوی. سال هشتم. شماره 31. صص: 185-205.
ـ راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمد. (1383). مفردات الفاظ القرآن. تهران: انتشارات مرتضوی.
ـ رکنی، محمد مهدی. (1381 ). شوق دیدار. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
ـ دستغیب، سیدعبدالحسین. ( 1362). سیدالشهداء. تهران: انتشارات صبا.
ـ سبحانی، جعفر. (1370). معادشناسی در پرتو کتاب، سنت و عقل. تهران: انتشارات الزهراء.
ـ قمی، عباس.(1377). مفاتیح الجنان. قم: انتشارات فاطمه الزّهراء.
ـ  سلطان الواعظین، سید محمد.(1385). شبهای پیشاور. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
ـ صفار، محمد بن حسن. (1391). بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد‌‌. قم‌‌: انتشارات بقیه الله.
ـ طریحی، فخر الدین. (1375). مجمع البحرین. تهران: مرتضوی.
ـ طوسی‌‌، ابی جعفر محمد بن الحسن. (‌1383). الامالی. قم: موسسه النشرالاسلامی.
ـ   ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ. (1430ق)‌‌. الرجال. قم: موسسه النشر الإسلامی.
ـ   ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ.(1435ق)‌‌. الفهرست. قم‌: موسسه نشر الفقاهه.
ـ   ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ. (1378). الغیبه. قم: انتشارات جمکران.
ـ عرب، مرتضی. (1390). «بازکاوی اعتبار رجالی محمد بن سنان». کتاب قیم. ش2. صص:147-170.
ـ علامه حلی،حسن بن یوسف. (1414ق). باب حادی عشر. قم: موسسه انتشارات علامه.
ـ   ــــــــــــــــــــــــــــ. (1431ق). خلاصة الأقوال. قم: نشر الفقاهه.
ـ  ــــــــــــــــــــــــــــ. (1431ق).  مناهج الیقین فی اصول الدین. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
ـ مجلسی، محمد باقر. (1363). مرآه العقول‌‌. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
ـ مجلسی، محمد تقی. (1410ق). روضه المتقین. قم: بنیاد فرهنگ اسلامی حاج محمد حسین کوشانپور.
ـ مصباح یزدی، محمد تقی. (1387). سیمای سرافرازان. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
ـ مطهری، مرتضی. (1374). عدل الهی. تهران: انتشارات صدرا.
ـ  ـــــــــــــــــ. (1375). مجموعه آثار . ج1. تهران: انتشارات صدرا.
ـ مفید، محمد بن نعمان. (1364). امالی. مشهد‌: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
ـ منسوب به امام عسکری(ع).(1409ق).التفسیر المنسوب الی الامام العسکری.قم: مدرسه الامام المهدی (عج).
ـ نجاشی‌‌، ابوالعباس احمدبن علی. (1432ق)‌‌. رجال النجاشی. قم: موسسه النشر الاسلامی.
ـ نعمانی، محمد بن إبراهیم. (1397ق). الغیبه. قم: نشر صدوق.
ـ واعظ جوادی، مرتضی. (1382).   فلسفه و آئین آن. قم: اسراء