در عصر حاضر که با گسترش تکثر دینی و افزایش تعاملات بین‌فرهنگی همراه است، طراحی الگوهای مؤثر برای گفت‌وگوی بین‌الادیانی به یکی از مسائل محوری در مطالعات تمدنی و دیپلماسی فرهنگی بدل شده است. علی‌رغم وجود ادبیات پژوهشی گسترده در حوزه گفت‌وگوی ادیان، بهره‌گیری نظام‌مند از ظرفیت‌های سنت اسلامی در این عرصه، کمتر به صورت نظری مورد توجه قرار گرفته است. مناظرات امام رضا (ع) با اندیشمندان ادیان و مذاهب گوناگون در دوران خلافت مأمون عباسی، نمونه‌ای برجسته از مواجهه عقلانی و روشمند با تنوع اعتقادی را به نمایش می‌گذارد. با این حال، این مناظرات غالباً از منظر کلامی یا تاریخی صرف تحلیل شده و ابعاد تمدنی و دیپلماتیک آن‌ها کمتر کاوش شده است.
این پژوهش با اتخاذ رویکرد توصیفی–تحلیلی و بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، مؤلفه‌های دیپلماسی گفت‌وگو را در مناظرات امام رضا (ع) استخراج نموده و آن‌ها را در چارچوب نظری گفت‌وگوی تمدنی معاصر بازتفسیر می‌کند. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که «الگوی رضوی» بر پایه‌های اصولی چون اولویت‌بخشی به عقلانیت مشترک، استدلال مبتنی بر مبانی معرفتی مخاطب، صیانت از کرامت انسانی، پرهیز از رویکردهای منازعه‌محور، و تقدم جستجوی حقیقت بر رویکرد غلبه‌جویانه استوار است. این مطالعه با ارائه یک چارچوب بومی و عملیاتی، شکاف موجود در ادبیات نظری را پر کرده و راهکاری نوآورانه برای مدیریت چالش‌های دینی و فرهنگی در دنیای معاصر ارائه می‌دهد. این مؤلفه‌ها می‌توانند به عنوان بنیانی بومی و کارآمد، در راستای تقویت دیپلماسی دینی و مدیریت مؤثر تنش‌های مذهبی در جوامع چنددینی معاصر به کار گرفته شوند و چارچوبی ارزشمند برای ارتقای روابط بین‌فرهنگی و میان‌ادیانی فراهم آورند.