تأملی بر گونه‏ های هنجار‏گریزی معنایی داستان‏های رضوی بر‏گرفته از کتاب «ستاره من»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری

2 کارشناس حسابداری

چکیده
هنجار‏گریزی یا آشنایی زدایی اصطلاحی برآمده از سوی فرمالیست‏های روسی بود که به منظور دور ساختن زبان یک اثر از ابتذال و عادات متداول زبانی به کار گرفته‏شد. هنجارگریزی معنایی با گونه‏های مختلف استعاره، تشبیه، مجاز، حس‏آمیزی، تناقض و ... مخاطبین خود را از لایه‏های سطحی زبانی به ژرفای خیال سوق می‏دهد. در ادبیات کودک و نوجوان این فرآیند با در نظر گرفتن سن مخاطبین و محدودیت‏های ذهنی و روانی او انجام می‏گیرد تا جذابیت‏های بصری و معنایی عناصر زبانی فهم معنا را با دشواری و پیچیدگی روبرو نسازد. توجه به ویژگی‏های روانی مخاطب کودک و نوجوان در آثاری که به معرفی شخصیت‏های دینی می‏پردازند از اهمیت بیشتری برخوردار است. یکی از این آثار موفق در سال‏های اخیر کتاب ستاره من است که به تبیین مهم‏ترین سجایای اخلاقی امام هشتم (ع) پرداخته‏است. هدف از این پژوهش توصیفی- تحلیلی ارائة هنرمندانة مفاهیم والای اخلاقی-تربیتی امام هشتم (ع) در قالب داستان‏های مختصر است که با چاشنی عناصر خیال توقف‏های خوانشی مخاطب نوجوان را در پی دارد. ما در این پژوهش با بررسی داستان‏ها علاوه بر تلنگر‏های اخلاقی به جلوه‏های زیبایی‏شناسی اثر نیز دقت کرده و آن‏ها را استخراج نموده‏ایم. نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که خالق اثر از بین شگرد‏های مختلف هنجار‏گریزی معنایی از استعارة مکنیه (انسان‏انگاری) و تشبیهات حسی در خلق تصویر‏آفرینی‏های ادبی بیشتر بهره برده‏است؛ چرا که شاکلة ذهنی مخاطب نوجوان با تشبیهات حسی و استعاره‏های مکنیه ارتباط بیشتری برقرار می‏کند، با این دلیل که منطق او با اطلاعات محسوس و تجارب مشهود نزدیکی بیشتری دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 08 مهر 1405