فرهنگ رضوی

بررسی کنش سیاسی گفتاری دعبل خزاعی و تأثیر آن در ترویج فرهنگ رضوی با استفاده از نظریه پی یر انسار

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

حسن مجیدی

دانشیارگروه علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

https://doi.org/10.22034/farzv.2025.487473.2042
چکیده
زبان و نمود آن درکلام و سخن ،بخصوص در جامعه ای که شهرت مردمان آن به ادب و هنر کلامی است نمی تواند فارغ از بعد و کارکرد سیاسی باشد دعبل خزاعی(256-148ه.ق) با عمر نزدیک به یک قرن خود ازکلام وشعر برای بسط فرهنگ‌ائمه وتقابل با فرهنگ سیاسی عباسی بهره گرفت وکارنامه موثری ازخود برجاگذاشت.مقاله حاضر با رویکرد تاریخی و توصیفی تحلیلی وبا روش اسنادی در صدد ارائه تصویری گویا از کارکردها ی کنش سیاسی گفتاری دعبل خزاعی شاعر اهل بیت در زمان حیات طولانی خود بویژه در عصر امام رضا علیه السلام است . چارچوب نظری مقاله حاضر رابطه زبان و ایدئولوژی دراندیشه پی یرانسار است. بر مبنای اندیشه وی، زبان به فعل سیاسی معنا وجهت می دهد. زبان، ابزار مهم عاملان سیاسی برای تحقق کنشِ شورش و انقلاب یا تثبیت است . یافته های مقاله حاضر نشان می دهد شعر سیاسی دعبل درکنش شورش در قالب‌ هجو ونقد خلفای جور،از امویان گرفته تاعباسیان و در کنشِ تثبیت‌در قالب هایی چون مدح و رثای اهل بیت، ودفاع ازحقانیت‌آنان ،بیان سجایای معصومین و ستایش آیندگان ،بخصوص مدح و ستایش و رثای‌امام رضا علیه‌السلام‌،دعبل را در تثبیت فرهنگ‌رضوی‌با کنش انقلابی وجلوگیری از چیره شدن فرهنگ مخالف اهل بیت ،نامدار کرده است .زبان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شعری‌دعبل،ترسیم‌کننده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌مشروعیت‌گفتمان‌امامت،-باترسیم‌حقانیت،صلاحیت‌،درعین‌مظلومیتِ معصومین صلوات الله علیهم و افشای ناراستی ها ،خیانتها، بی کفایتی‌ها و ظلم و جورحاکمان عباسی است .کنش انقلابی دعبل به نحوی است که به جای زبان پر رمز و راز و دیریاب؛ بابهره گیری از قصاید روشن و با صراحت بیان ؛ مخاطبان بی شمار سرزمین پهناور مسلمانان عصر خود را هدف قرار می داده است .

کلیدواژه‌ها

دعبل
امام رضا
کنش سیاسی گفتاری
مدح
طنز
هجو

موضوعات

فرهنگ رضوی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 06 آبان 1404

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما