ترجمه مسند امام رضا (ع) در بوته نقد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیارعلوم قرآن و حدیث، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

چکیده
مرحوم عزیزالله عطاردی از حدیث‌پژوهان برجسته معاصر، تلاش‌های فراوانی در گردآوری، ترجمه و ترویج روایات معصومان(ع) انجام داده که از آن جمله، گردآوری و تنظیم روایات اهل بیت(ع) در قالب مُسنَد به تفکیک هر یک از ایشان بوده است. عطاردی در خصوص روایات امام رضاg غیر از گردآوری و تنظیم و انتشار آن‌ها با نام «مسند الإمام الرضا ابى الحسن على ابن موسى(ع)» به ترجمۀ روایات این اثر نیز اهتمام ورزید و آن را «اخبار و آثار حضرت امام رضا(ع)» عنوان نهاد. آقای عطاردی در ترجمۀ برخی روایات به لغزش‌هایی دچار شده است و ترجمۀ صورت گرفته انعکاس دقیقی از متن عربی روایات ندارد؛ بنابراین، این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی در پی پاسخ به این سؤال است که چه نقدهایی بر ترجمۀ مسند امام رضا(ع) وارد است؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که به ترجمه صورت گرفته دست‌کم در پنج محور نقد وارد است: 1. اشتباه در معادل‌یابی معنای واژگان؛ این محور خود در دو بُعد در معرض نقد است: الف. معنایابی نادرست واژگان ب. مذکَّر ترجمه کردن واژگان مطلق 2- اشتباه در ترجمه عبارات و جملات 3- اشتباه در ترجمه کنایات 4- معنا نکردن برخی واژگان و عبارات 5- آوردن جملات و عباراتی که در متن عربی نیامده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


قرآن کریم.
ابن‌أبی‌الحدید، عبدالحمید بن هبة الله. (1404ق). شرح نهج البلاغة. قم: مکتبة آیة الله المرعشی النجفی.
ابن بابویه، محمد بن علی. (1378ق). عیون أخبار الرضا. تهران: نشر جهان.
ــــــــــــــــــــــــــــــــ . (1395ق). کمال الدین و تمام النعمة. تصحیح: على اکبر غفارى. تهران‏: دار الکتب الاسلامیه.
ابن‌اثیر جزری، مبارک بن محمد. (1367). النهایه فی غریب الحدیث و الأثر. محقق: محمود محمد طناحى. قم‏: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان‏.
ابن‌شعبه حرانى، حسن بن على. (1404ق). تحف العقول. قم: جامعه مدرسین.
ابن‌فارس، أحمد بن فارس. (1404ق). معجم المقاییس اللغة. محقق: عبد السلام محمد هارون. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار الفکر.
جواهری، سیدمحمد حسن. (1393). روششناسی ترجمه قرآن کریم. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
جوهری، اسماعیل بن حماد. (1407ق). الصحاح. بیروت: دار العلم للملایین.
حر عاملى، محمد بن حسن. (1409ق). وسائل الشیعة. محقق: مؤسسة آل البیتb. قم: مؤسسة آل البیتg.
 حلوانى، حسین بن محمد. (1408ق). نزهة الناظر و تنبیه الخاطر. قم: مدرسة الإمام المهدیf‏.
 راغب اصفهانى، حسین بن محمد. (1412ق). مفردات الفاظ القرآن. بیروت: دارالعلم.
 سیدرضی، محمد بن حسین. (1414ق). نهجالبلاغه. شرح: صبحی صالح. محقق: فیض‌الاسلام. قم: هجرت.
شرتونی، سعید. (1374). أقرب الموارد فی فصح العربیة و الشوارد. تهران: دار الأسوة للطباعة و النشر.
صالح، صبحی ابراهیم. (1383). علوم حدیث و اصطلاحات آن. ترجمه و تحقیق: عادل نادرعلی. قم: اسوه.
طبرسی، احمد بن علی بن ابی‌طالب. (1386ق). الاحتجاج. النجف: دارالنعمان.
طریحی، فخر الدین بن محمد. (1375). مجمع البحرین. ‏تهران: ‏مرتضوى.  
طوسی، محمد بن حسن. (1414 ق). الأمالی. قم: دار الثقافة.                                                                          
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ . (1411ق). ‏مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد. بیروت: مؤسسة فقه الشیعة.
عطاردى، عزیزالله. (1397ق). اخبار و آثار حضرت امام رضاg (ترجمه). تهران: کتابخانه صدر.
ــــــــــــــــــــــــ . (1413ق). مسند الإمام الرضا ابى الحسن على ابن موسىg. بیروت: دار الصفوة.
عیاشی، محمد بن مسعود. (1380ق). تفسیر العیّاشی. تحقیق: سید هاشم رسولی محلاتی. تهران: المطبعة العلمیة.
غلامعلی، مهدی. (1390). سبک شناخت کتابهای حدیثی. تهران: سمت.
فراهیدی، خلیل بن أحمد. (1409ق). کتاب العین‏. قم: نشر هجرت.
فیومى، احمد بن محمد. (1414ق). المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر للرافعى ‏. قم: موسسه دار الهجرة.
کلینی، محمد بن یعقوب‏. (1407ق). الکافی‏. تهران‏: دار الکتب الإسلامیة.
مجلسی، محمد باقر. (1408ق). مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول. تحقیق: علی الآخوندی. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
مسعودی، عبد الهادی. (1393). روش فهم حدیث. تهران: سمت.
مطهرى، مرتضى‏. (1372). مجموعه آثار ‏. تهران: صدرا.
مکارم شیرازی، ناصر. (1375). پیام امام امیر المؤمنینg. تهران: دار الکتب الإسلامیة.