نقش الهام‌بخش سیره امام رضا (ع) در استحکام وحدت ملی ایرانیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم قرآنی و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد ، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم قرآنی و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد ، ایران

چکیده
وحدت ملی به معنای همسویی و هماهنگی اجزای تشکیل‌دهنده یک نظام سیاسی و اجتماعی، به‌عنوان مهم‌ترین عامل اقتدار ملی، زمینه‌ساز توسعه و پیشرفت و کاهش‌دهنده تهدیدات داخلی و خارجی برای همه کشورها از اهمیت بالایی برخوردار است. این مهم برای نظام جمهوری اسلامی که با حجم گسترده تلاش جبهه استکبار برای خدشه به وحدت ملی خود روبروست از اهمیت مضاعفی برخوردار است. برای وحدت ملی عوامل متعددی از قبیل: سرزمین و قلمرو، زبان، حکومت و دولت، نژاد و قومیت، سنّت‌ها و آئین‌ها، میراث فکری، اسطوره‌ها و قهرمانان و مانند آن را برمی‌شمارند که درباره نقش آن‌ها در تحکیم وحدت ملی، اتفاق‌نظر وجود دارد، اما آنچه  کم تر از آن سخنی به میان می آید نقش دین و آموزه های دینی در وحدت ملی است؛ حتی گاهی کسانی دین را مخالف وحدت ملی قلمداد می کنند. این در حالی است که باورهای اعتقادی نسبت به سایر عوامل از نقش بسیار مهم تری در استواری وحدت ملی برخوردار است. با توجه به نقش مهم دین و آموزه‌های دینی در شکل دهی به وحدت ملی ایرانیان، شایسته است نقش سیره و سخنان حضرت امام رضا (ع) در این باره مورد بررسی قرار گیرد. یافته‌های این جستار که به روش توصیفی و تحلیلی سامان‌یافته، نشان از آن دارد هجرت امام به ایران، توصیه به وحدت و دوری از اختلاف، عدالت‌ورزی، پاسداشت کرامت انسانی، مقابله نظری و عملی با تبعیض و احترام آن حضرت به فرق و مذاهب، در شکل‌دهی و استواری وحدت ملی ایرانیان در همسویی با آموزه‌های اسلامی و وحدت اسلامی نقشی الهام‌بخش داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


قرآن مجید. ترجمه حسین انصاریان.
ابن بابویه، محمد بن على. (1378ق). عیون أخبار الرضا. تهران: نشر جهان.
ابن درید، محمد بن حسن. (1988م). جمهرة اللغة. بیروت: دارالعلم للملایین.
ابن شعبه حرانی، حسن بن علی. (1404ق). تحف العقول عن آل الرسول n. قم: جامعه مدرسین.
ازهرى، محمد بن احمد. (1421ق). تهذیب اللغة. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
جمشیدی، محمدحسین. (1393). «تبیین الزامات عقلانی سیاسی وحدت ملی در اندیشه امام خمینی (ره)». پژوهش سیاست نظری. ش15. صص: 223- 253.
حاکم نیشابوری، ابوعبدالله. (1375). تاریخ نیشابور. ترجمه محمدبن حسین خلیفه نیشابوری. تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: نشر آگه.
خامنهای ، سید علی. (1369، 1370، 1377، 1379، 1385، 1387، 1388، 1391، 1392، 1394، 1395، 1399، 1400، 1401، 1403). «بیانات در جمع زائران و مجاوران حرم رضوی در مشهد مقدّس». وب سایت خامنهای دات آی آر. تاریخ مراجعه. 25/04/1403. نشانی اینترنتی: HYPERLINK «http://www.farsi.Khamenei.ir» www.farsi.Khamenei.ir.
دهخدا، علیاکبر. (1373). لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران.
شفایی، امان الله. (1396).«مطالعه عزیمت امام رضا g به خراسان در چارچوب اصل هجرت تمدنساز». فرهنگ رضوی. س5. ش20. صص: 105-128.
الفقه المنسوب الی الامام الرضا. (1406ق). مشهد: موسسه آل البیت b.
شهرامنیا، امیرمسعود؛ نظیفی نائینی، نازنین. (1392). «تعامل و تقابل ملیگرایی و اسلامگرایی در ایران پس از انقلاب اسلامی». پژوهش های راهبردی سیاست. ش5. صص: 197-217.
صاحب، اسماعیل بن عباد. (1414ق)، المحیط فى اللغة. بیروت: عالم الکتب.
صالحی امیری، سیدرضا. (1388). انسجام ملی و تنوع فرهنگی. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
طباطبایی، محمد حسین. (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبرسی، ابومنصور احمدبن علی. (1403ق). الاحتجاج علی اهل اللجاج. مشهد: نشر مرتضی.
غرویان، محسن. (1380). «ملیگرایی (ناسیونالیسم) از دیدگاه اسلام». معرفت. ش50. صص: 104 -110.
قاسمی، علی اصغر؛ ابراهیم آبادی، غلامرضا. (1390). «نسبت هویت ملی و وحدت ملی در ایران». راهبرد. س 20. ش 59. صص: 107- 138.
کلینی، محمدبن یعقوب. (1429ق). اصول کافی. قم: دارالحدیث.
مجلسی، محمدباقر. (1403ق). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار b. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
مرادی، عبدالله؛ کلانتری، نصرالله. (1399). «مفهومشناسی وحدت ملی در گفتمان انقلاب اسلامی و تحول عینی آن در دولتهای جمهوری اسلامی». مطالعات بین رشتهای دانش راهبردی. س11. ش44. صص: 341-366.
مطهری، مرتضی. (1366). خدمات متقابل ایران و اسلام. قم: صدرا.
مفتخری، حسین. (1382). «جامعه ایرانی در مواجهه با اعراب مسلمان». تاریخ اسلام. س4. ش 16. صص: 5-32.
مفید، محمدبن محمد. (1399ق). الارشاد. بیروت: موسسة الأعلمی للمطبوعات.
همایون، محمدهادی. (1392). «کارکرد تمدن سازانه هجرت امام رضا g به ایران». فرهنگ رضوی. س1. ش1. صص:33-60.