گستره ابتلائات زندگانی شخصی امام رضا (ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، میبد ، ایران

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران

3 دکترای رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، میبد، ایران

4 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران

چکیده
ابتلائات و آزمایشهای الهی که بهمثابۀ روشی تربیتی محسوب میشود، از جمله مسائل گریزناپذیر زندگی است. پیامبران و اولیای الهی که برگزیدگان خدایاند، از این سنت مسلم الهی برکنار نبودهاند و نیستند. در دین مبین اسلام، رسول خدا (ص) به نص قرآن و همچنین اهل بیت (ع) به نص پیامبر (ص)، الگوهایی ویژه در تربیت دینی معرفی شدهاند. «امام» برای شیعیان، انسان نمونه و کامل و از هر منظر، الگو بوده و از عصمت و حمایت الهی برخوردار است. از همینرو پیروان در صورت پایبندی به شیوۀ برخورد آنها در موارد مشابه بهویژه ابتلائات و گرفتاریهای فردی، سیاسی و اجتماعی ائمه (ع) میتوانند از پیشوایان خود درس بگیرند و در زندگی عملی کنند تا به کمال مطلوب نائل آیند. در واقع، شیوۀ برخورد ائمه هدی(ع) با ابتلائاتی که در زندگیشان با آن روبهرو شدهاند، نیازمند روششناسی است. تلاش این پژوهش بر آن است تا از رهگذر بررسی سیره و روش امام هشتم (ع) در مواجهه با ابتلائات و مشکلات شخصی، الگوی مناسبی برای مقابله با مشکلات و آزمایشها ارائه دهد. زندانی شدن پدر و محروم شدن از آن، نافرمانی برخی خویشاوندان، دادن نسبتهای ناروا از جمله قدرتطلبی و انجام سحر و جادو، تهمت بدشگونی و پدید آمدن خشکسالی، بچهدار نشدن تا پس از 40 سالگی و ایجاد حصر و نبود آزادی عمل، از جمله ابتلائات زندگانی شخصی امام رضا (ع) بود. در پایان به شیوههای مواجهه حضرت با ابتلائات مذکور اشاره رفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

قرآن کریم.
آقا جمال خوانسارى، محمد بن حسین. (1366). شرح بر غرر الحکم و درر الکلم. چاپ چهارم. تهران: دانشگاه تهران.
ابن ابی یعلی، محمد بن محمد. (بیتا). طبقات الحنابلة. بیروت: دار المعرفه.
ابن اثیر، عزالدین علی بن محمد. (1385). الکامل فی التاریخ. بیروت: دار صادر.
ابن بابویه، على بن حسین. (1404ق). الإمامة و التبصرة من الحیرة. قم: مدرسة الإمام المهدى f.
ابن بابویه، محمد بن علی. (1378ق). عیون أخبار الرضا. تهران: انتشارات جهان.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ   .(1362). الأمالی. تهران: انتشارات کتابخانه اسلامیه.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ   .(بی‏تا). علل الشرائع. قم: انتشارات داوری.
ابن حمدان، حسین. (1419ق). الهدایة الکبری. بیروت: مکتب اسلامی.
ابن خزار قمی، علی بن محمد. (1401). کفایة الاثر فی النص علی الائمة الاثنی عشر. قم: بیدار.
ابن شهر آشوب، محمدبن علی. (1379). مناقب آل ابی طالب. بیروت: دارالاضواء.
ابن طاووس، علی بن موسی. (1411ق). المجتنی. تحقیق صفاءالدین البصری. قم: بنیاد بین المللی دعا.
ابن فارس، احمد. (1404ق). معجم مقاییس اللغة، به کوشش عبدالسلام هارون. بیجا: مکتبة الاعلام الاسلامی.
ابن مسکویه، احمد بن محمد. (1379). تجارب الأمم. به کوشش ابوالقاسم امامى. تهران: سروش.
ابومخنف، لوط بن یحیى. (1417ق). وقعة الطفّ. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه.
ابوهلال عسکری. (1400ق). الفروق فی اللغه. بیروت: دار الآفاق الجدیده.
اربلی، علی بن عیسی. (1381). کشف الغمه. تبریز: مکتبه بنی‏هاشمی.
اشعری، ابوالحسن. (1400ق). مقالات الاسلامیین و اختلاف المصلین. ویسبادن: انتشارات فرانتس اشتاینر.
بسوی [فسوی]، یعقوب بن سفیان. (1401ق). المعرفة و التاریخ. بیروت: مؤسسة الرسالة.
بهبودی، محمدباقر. (1370). «تحقیقی در باره مذهب وقف و بررسی تاریخ واقفیه». فصلنامه دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس. دورة اول. شماره 5،6،7.صص:49- 65.
بیوکارا، علی. (1382). «دو دستگی در شیعیان امام کاظم و پیدایش فرقه واقفه». ترجمه صفری. علومحدیث. ش30. صص: 164-195.
تمیمى آمدى، عبد الواحد بن محمد. (1410ق). تصنیف غرر الحکم و درر الکلم. قم: دارالکتاب الاسلامی.
جعفریان، رسول.( 1381). حیات فکری و سیاسی ائمه. قم: انصاریان.
ــــــــــــــــــــ . (1368). «اسوه‏های بشریت(8) امام رضاg». نورعلم. ش34. صص: 22-55.
حمیرى قمى، عبدالله بن جعفر. (1413ق).  قرب الإسناد. قم: مؤسسة آل البیت.
خانمحمدی کریم؛ انواری محمدرضا. (1399). «تحلیل کنشهای متظاهرانه مأمون در مواجهه با امام رضا علیه السلام». تاریخ اسلام. شماره 83. صص: 167-194.
خلیل بن احمد فراهیدى. (1410ق). کتاب العین. به کوشش مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی. قم: مؤسسة دار الهجرة.
راغب اصفهانى، حسین. (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. بیروت/دمشق: دار العلم/الدار الشامیة.
رسی، قاسم بن ابراهیم. (1421ق). مجموع کتب و رسائل. صنعاء: موسسه الامام زید بن علی.
سبحانی، جعفر. (بی‏تا). الملل و النحل. قم: موسسه النشر الاسلامی/موسسه الامام الصادقg.
عاملی، سید جعفر مرتضی. (1398). حیاة الامام الرضاg. بیجا: دارالتبلیغ الاسلامی.
شوبکلائی، مسلم. (1388). «غربتهای امام رضا علیه السلام». مربیان. شماره 34. صص:22-36.
صاحب بن عباد، اسماعیل. (1414ق). المحیط فی اللغة. بیروت: عالم الکتاب.
صفایینیا، علی. (1402). «گونه شناسی ابتلائات زندگانی امام رضا g». پایاننامه کارشناسی ارشد. به راهنمایی یحیی میرحسینی و محمدمهدی خیبر. دانشگاه میبد.
صینی، محمود اسماعیل. (1414ق). المکنز العربی المعاصر. بیروت: مکتبه لبنان ناشرون.
طبرسى، احمد بن علی. (بیتا). ترجمه و شرح الاحتجاج. تهران: مرتضوی.
طبرى آملى، محمد بن جریر بن رستم. (بیتا). دلائل الإمامة. قم: بعثت.
طبری، محمد بن جریر. (1387). تاریخ الأمم و الملوک. به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم. بیروت: دار التراث.
طوسی، محمد بن حسن. (1414ق). الأمالی. قم: انتشارات دار الثقافة.
عاملی، سید جعفر مرتضی. (1398). حیاة الامام الرضاg. بیجا: دارالتبلیغ الاسلامی.
على بن جعفر عریضى. (1409ق). مسائل علیّ بن جعفر و مستدرکاتها. قم: مؤسسه آل البیت b.
غفاری، محسن.(1381). پارهایاز بهشت: از غربت مظلومانه تا شهادت غریبانه. تهران: پیام آزادی.
فتال نیشابوری، محمد بن حسن. (1375). روضه الواعظین. قم: انتشارات رضی.
قاضی عبدالجبار. (1965). المغنی فی ابواب التوحید و العدل. قاهره: الدار المصریه.
کشی، محمد بن عمر. (1409ق). اختیار معرفة الرجال. ترجمه حسن مصطفوی. مشهد: دانشگاه مشهد.
کلینی، محمد بن یعقوب.) 1365). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیة.
مجلسی، محمدباقر. (1403). بحار الأنوار. بیروت: مؤسسة الوفاء.
مشکور، محمد جواد. (1357). فرهنگ تطبیقی عربی با زبانهای سامی و ایرانی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
مفید، محمد بن محمد. (1413ق). الإرشاد، قم: کنگره شیخ مفید.
میرحسینی، یحیی. (1392). «امام رضا علیه السلام و جریانهای داخلی امامیه». در مجموعه ابعاد شخصیت و زندگانی حضرت امام رضاg. به سرپرستی دکتر پاکتچی. تهران: دانشگاه امام صادق. ج1. صص:201-239.
نجاشی، احمد بن علی. (1407). رجال، قم: انتشارات جامعه مدرسین.
نوبختی، حسن بن موسی. (1404). فرق الشیعه. بیروت: دار الاضواء.