جستاری درباره موارد انحصار مستند مشهور فقهای امامیه در فقه رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سیستان وبلوچستان و دانش آموخته سطح 4 حوزه علمیه قم، قم، ایران

چکیده
فقه رضوی از کتبی است که پیوسته اعتبار و حجیت آن محل بحث و تبادل نظر میان دانشمندان اصول و حدیث شناسی بوده است. اولین بار این کتاب در قرن یازدهم توسط محقق مجلسی به صورت جدی وارد عرصه کتب حدیثی و فقهی شد و ایشان درباره محتوای آن ابراز می دارد که «بسیاری از احکامی که اصحاب ما بیان فرمودهاند لکن مستند آن معلوم نیست در این کتاب ذکر شده است.» به رغم تحقیقات گستردهای که درباره فقه رضوی شده ولی تا کنون هیچ پژوهش مستقلی در زمینه استخراج احکامی که مستند آنها منحصر در فقه رضوی باشد صورت نگرفته است. این در حالی است که واکاوی چنین مهمی می تواند به بازشناسی نقش فقه رضوی در فقه امامیه کمک شایانی نماید. در این نوشتار، برخی احکام و آدابی که مستند آنها منحصر در فقه رضوی است مورد پژوهش و تحقیق قرار گرفته است. تخییر بین رد و ارش در خیار عیب، اولی بودن امام راتب به امامت، لزوم استنشاق جنب جهت دفع کراهت از خوردن و آشامیدن، تفصیل پیرامون کفاره جدال در حال احرام، فاصله انداختن بین اذان و اقامه با خطوه و اشتراط متوالی بودن سه روز حیض، برخی از احکام و آدابی هستند که مستند آنها منحصر در فقه رضوی است.

کلیدواژه‌ها


ابن بابویه، محمّد بن على. (1415 ق).  المقنع. قم: مؤسسه امام هادى g.
ـــــــــــــــــــ . (۱۴۱۳ق). من لایحضره الفقیه.  4 جلد. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
ابن طاووس، على بن موسى. (1406 ق).  فلاح السائل و نجاح المسائل. قم: بوستان کتاب.
ابوحنیفه مغربى، نعمان بن محمد تمیمى. (1385 ق). دعائم الإسلام. چاپ دوم. قم: مؤسسه آل البیت .
اشتهاردى، على پناه. (1417 ق).  مدارک العروة (للإشتهاردی). تهران: دار الأسوة للطباعة و النشر.
انصاری، شیخ مرتضی. (1415 ق.). کتاب المکاسب. قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى.
بحرانى آل عصفور، حسین بن محمد. (1421 ق). سداد العباد و رشاد العباد. قم: کتابفروشى محلاتى.
بحرانى، شیخ یوسف. (1405ق). الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
بحرانى، محمد سند. (1415ق). سند العروة الوثقى. کتاب الطهارة. قم: انتشارات صحفى.
حائرى، سید على بن محمد طباطبایى. (1418ق ‍). ریاض المسائل. قم: مؤسسه آل البیت .
حرعاملی، محمد بن حسن. (1409 ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسه آل البیت.
خمینى، سید روح اللّه موسوى. (1392) کتاب البیع. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره.
خمینى، سید مصطفی موسوى. (1386)  الخیارات. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره.
سیستانى، سید على حسینی. (1415 ق) منهاج الصالحین. قم: نشر مکتب آیت الله سیستانی.
شاهرودى، سید محمود هاشمى. (1426 ق). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت b. قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت b.
شوشترى، محمد تقى. ( 1406 ه‍ ق).  النجعة فی شرح اللمعة. تهران: کتابفروشى ابن بابویه.
طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم. (1409ق).  العروة الوثقى. چاپ دوم. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طوسى، محمد بن الحسن. (1407 ق.). تهذیب الأحکام (تحقیق خرسان). چاپ چهارم. تهران: دار الکتب الإسلامیه.
عاملى، سید جواد بن محمد حسینی. (1419 ق) مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلاّمة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
عاملى، شهید اول، محمد بن مکى. (1419 ق). ذکرى الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت .
عاملى، شهید ثانی، زین الدین بن على. (1380) روض الجنان فی شرح إرشاد الأذهان. قم: مؤسسه آل البیت .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ . (1413 ق). مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
عده اى از علماء. (1423ق).  الأصول الستة عشر. قم: مؤسسة دار الحدیث الثقافیة.
فقه الرضا، منسوب به امام رضا g.(۱۴۰۶ق). مشهد: موسسه آل البیت b.
فیاض کابلی، محمد اسحاق. (بی تا).  تعالیق مبسوطة على العروة الوثقى. قم: انتشارات محلاتى.
فیض کاشانى، محمد محسن ابن شاه مرتضى. ( 1429 ق).  معتصم الشیعة فی أحکام الشریعة. تهران: مدرسه عالى شهید مطهرى.
کاشف الغطاء، موسى. (بی تا).  منیة الراغب فی شرح بلغة الطالب. مؤسسه کاشف الغطاء.
کلینى، محمد بن یعقوب. (‏1429 ق). الکافی. قم: دار الحدیث.
مازندرانى، محمد هادى بن محمد صالح. (1429 ق). شرح فروع الکافی. قم: دار الحدیث للطباعة و النشر.
مجلسى، محمد باقر. (1410 ق). بحار الأنوار. بیروت: مؤسسة الطبع و النشر.
ـــــــــــــــــــــــــــ .( 1403 ق). بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار. چاپ: دوم. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
نجفی، محمد حسن. (1421 ق) جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. چاپ هفتم. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
نراقى، مولى محمد مهدى بن ابى ذر. ( 1422 ق).  معتمد الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: کنگره بزرگداشت نراقى رحمه الله.
نورى، حسین بن محمد تقى. (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسة آل البیت .
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ  .(1410 ق ). حاشیة المکاسب. قم: مؤسسه اسماعیلیان.