شیوه شناسی شبهه‌گری‌ قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعه؛ مطالعه موردی استنادات به عیون اخبار الرضا (ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم اسلامی رضوی

2 دانشیار گروه علوم قرآنی و حدیث دانشگاه علوم اسلامی رضوی

3 استادیارگروه علوم قرآن وحدیث دانشگاه علوم اسلامی رضوی

چکیده

گام نخست پاسخ‌گویی استوار به شبهات، روش‌شناسی شبهه‌گری‌ معارضان است. یکی از روش‌های شبهه‌گری‌ مخالفان آموزه‌های شیعی، استناد به منابع حدیثی امامیّه است. دکتر ناصر قفاری، نویسندۀ کتاب «اصول مذهب الشیعه، نقدٌ و عرضٌ» نیز از این روش سود جسته است. نوشتار حاضر با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و بهره از روش توصیفی-تحلیلی، در پی یافتن روش‌های شبهه‌گری‌ قفاری بر آن دسته از آموزه‌های شیعی است که به کتاب «عیون اخبار الرضا علیه السلام» مستند شده‌اند. برای این منظور تمامی ‌استنادات وی به این کتاب از منظر روش‌شناسی بررسی شده‌اند. دستاورد پژوهش این است که مجموعه شبهات وی در سه ردۀ تعارض‌نمایی میان احادیث، تعارض‌نمایی احادیث با قرآن و نیز مغالطه، قابلیّت ارزیابی روشی دارند. مواردی چون تقطیع، فهم نامناسب واژگان، عدم توجه به خانواده حدیث و بزرگ‌نمایی آسیب‌های گریبانگیر حدیث در رده اول می‌گنجند. هم چنین درک نادرست از مفاهیم قرآنی و تقطیع حدیث، سبب تعارض‌نمایی روایات با قرآن شده است. در حوزه مغالطات نیز مواردی چون انحصارگرایی، مغالطات واژگانی و نیز مغالطه دلیل بیگانه، سه گونه پربسامد در روش شبهه‌گری‌ قفاری ارزیابی می‌شوند.

کلیدواژه‌ها