بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 13 52 2025 11 22 The Application of Semantic Network Thinking in the Life and Teachings of Imam Reza (as): Bridging Quranic Epistemology and Contemporary Cognitive Frameworks کاربستِ «شبکه معنایی تفکر» در سیره و تعالیم امام رضا (علیه السلام) 7 46 230487 10.22034/farzv.2025.501240.2067 FA نعمت الله فیروزی استادیارگروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام، مشهد، ایران 0000-0001-6692-2479 فاطمه مراد زاده کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام، مشهد، ایران 0009-0001-4975-5987 اسما ظهوریان کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام، مشهد، ایران 0009-0009-4873-4250 Journal Article 2025 01 21 In today’s complex, multidimensional world, the need for profound, multifaceted, and layered thinking is more critical than ever. This study aims to elucidate the significance of networked thinking as a pivotal tool for individual and societal growth, grounded in an analysis of the teachings and intellectual traditions of Imam Reza (AS) in promoting a culture of authentic thinking. By examining the concept of thinking and its various forms in contemporary scientific literature, as well as its semantic foundations in Imam Reza’s (AS) tradition, this article concludes that: 1. The core of his teachings lies in institutionalizing Quranic thought—a framework that transcends conventional analytical reasoning (e.g., analytical, critical, logical, systemic, creative, and future-oriented thinking) without contradicting it. 2. This Quran-anchored authentic thinking elevates beyond such reasoning, positioning itself in the human heart, where intellect and spirituality unite at their highest levels. Imam Reza (AS) emphasizes the systematic connection between the heart, language, and thought, asserting that the heart is the primary locus of reflection and reasoning, from which all human actions and speech emanate. Strategies to cultivate this thinking include: remembrance of the Divine, self-examination, purifying the heart from impurities, contemplation of divine verses and creation, patience in adversity, encouraging inquiry, openness to truth, avoiding intellectual rigidity, reflecting on mortality, understanding the philosophy of divine commandments, and mindful silence. These practices form an overarching umbrella for other thinking paradigms—such as logical, critical, strategic, systemic, creative, and meaning-oriented thinking—by infusing thought with boundless spiritual depth and liberating it from worldly, materialistic constraints. در دنیای پیچیده و چند مجهولی معاصر و بیش از هر زمان دیگری، نیاز به تفکر عمیق، چند وجهی و چند لایه ای احساس می‌شود. هدف اصلی این پژوهش، تبیین اهمیت تفکر شبکه ای به عنوان ابزاری کلیدی در رشد فردی و اجتماعی، مبتنی بر واکاوی سیره و تعالیم امام رضا علیه السلام در ترویج فرهنگ تفکر حقیقی است. در این مقاله با بررسی مفهوم تفکر و انواع آن در ادبیات علمی معاصر و همچنین با معناشناسی آن در سیره امام رضا علیه السلام، نتیجه گرفته شده است که اولاً تفکر اساسی در سیره ایشان نهادینه سازی اندیشه و تفکر قرآنی است. ثانیا این تفکر در تضاد یا تنافی با استدلال‌های منطقی و تحلیلی در دنیای متعارف علمی از جمله تفکر تحلیلی، انتقادی، منطقی، سیستمی، خلاقانه و تفکر آینده نگر نیست بلکه این «تفکر حقیقیِ قرآن بنیاد»، بالاتر از استدلال‌های مذکور بوده که جایگاه آن در قلب انسان است به نحوی که عقل و قلب در بالاترین مراتب خود به اتحاد می‌رسند. در حقیقت، حضرت رضا علیه السلام به «ارتباط نظام مندِ قلب، زبان و تفکر» اشاره می‌ فرمایند. طبق این بیان، قلب محل اصلی تفکر و تعقل است که تمام اعمال و کلام انسان از آن ناشی می‌شود. راهکارهای ترویج این نوع تفکر در اموری مانند یاد خداوند متعال، محاسبه نفس، پاکسازی قلب از آلودگی‌ها، تفکر در آیات الهی و خلقت، صبر و شکیبایی در برابر شدائد زندگی، دعوت به پرسشگری، انعطاف در پذیرش حقیقت و پرهیز از جمود فکری، یادآوری مرگ، بیان فلسفه احکام و سکوت است که به نوعی سایبان و چتری فراگیر بر دیگر انواع تفکر مانند تفکر منطقی، انتقادی، راهبردی، سیستمی، خلاقانه، معناگرا و...تلقی می شود زیرا این امور به تفکر روح و معنایی بی پایان بخشیده و آن را از محدودیت و تنگنای دنیایی و ماتریالیستی رها می کند.

http://www.farhangerazavi.ir/article_230487_c461d41da05fbaadc0c4389b9de46207.pdf

بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 13 52 2025 11 22 The Inspiring Role of Imam Reza's (as) Teachings in Strengthening the National Unity of Iranians نقش الهام‌بخش سیره امام رضا (ع) در استحکام وحدت ملی ایرانیان 47 71 211688 10.22034/farzv.2024.465121.2014 FA محمد ابراهیم روشن ضمیر دانشیار گروه علوم قرآنی و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد ، ایران 0000-0001-6498-6911 حسین اکبری دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم قرآنی و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد ، ایران Journal Article 2024 06 28 National unity, meaning the alignment and coordination of the components of a political and social system, as the most important factor of national authority, the foundation of development and progress, and reducing internal and external threats, is of great importance for all countries. This matter is of double importance for the Islamic Republic of Iran, which is faced with the large number of efforts of the Arrogant Front to undermine its national unity. For national unity, they list several factors such as: land and territory, language, government, race and ethnicity, traditions and customs, intellectual heritage, myths and heroes, and the like, and there is a consensus about their role in strengthening national unity. But what is less mentioned is the role of religion and religious teachings in national unity; Some people even consider religion against national unity. This is despite the fact that religious beliefs have a much more important role in the stability of national unity than other factors. Considering the important role of religion and religious teachings in shaping the national unity of Iranians, it is appropriate to examine the role of Imam Reza’s teachings in this regard. The findings of this research, which is organized in a descriptive and analytical way, shows that Imam’s emigration to Iran, advice for unity and avoiding differences, justice, protection of human dignity, theoretical and practical confrontation with discrimination, moral characteristics and his respect for other sects have played an inspiring role in shaping and strengthening the national unity of Iranians in alignment with Islamic teachings and Islamic unity. وحدت ملی به معنای همسویی و هماهنگی اجزای تشکیل‌دهنده یک نظام سیاسی و اجتماعی، به‌عنوان مهم‌ترین عامل اقتدار ملی، زمینه‌ساز توسعه و پیشرفت و کاهش‌دهنده تهدیدات داخلی و خارجی برای همه کشورها از اهمیت بالایی برخوردار است. این مهم برای نظام جمهوری اسلامی که با حجم گسترده تلاش جبهه استکبار برای خدشه به وحدت ملی خود روبروست از اهمیت مضاعفی برخوردار است. برای وحدت ملی عوامل متعددی از قبیل: سرزمین و قلمرو، زبان، حکومت و دولت، نژاد و قومیت، سنّت‌ها و آئین‌ها، میراث فکری، اسطوره‌ها و قهرمانان و مانند آن را برمی‌شمارند که درباره نقش آن‌ها در تحکیم وحدت ملی، اتفاق‌نظر وجود دارد، اما آنچه کم تر از آن سخنی به میان می آید نقش دین و آموزه های دینی در وحدت ملی است؛ حتی گاهی کسانی دین را مخالف وحدت ملی قلمداد می کنند. این در حالی است که باورهای اعتقادی نسبت به سایر عوامل از نقش بسیار مهم تری در استواری وحدت ملی برخوردار است. با توجه به نقش مهم دین و آموزه‌های دینی در شکل دهی به وحدت ملی ایرانیان، شایسته است نقش سیره و سخنان حضرت امام رضا (ع) در این باره مورد بررسی قرار گیرد. یافته‌های این جستار که به روش توصیفی و تحلیلی سامان‌یافته، نشان از آن دارد هجرت امام به ایران، توصیه به وحدت و دوری از اختلاف، عدالت‌ورزی، پاسداشت کرامت انسانی، مقابله نظری و عملی با تبعیض و احترام آن حضرت به فرق و مذاهب، در شکل‌دهی و استواری وحدت ملی ایرانیان در همسویی با آموزه‌های اسلامی و وحدت اسلامی نقشی الهام‌بخش داشته است.

http://www.farhangerazavi.ir/article_211688_516136c2eded11433fd04562b9fdf610.pdf

بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 13 52 2025 11 22 Elucidating the Identity Components of Holy Shrines in Iranian Islamic Cities: A Pilgrimage Tourism Approach تبیین مولفه‌های هویتی بقاع متبرکه در شهرهای اسلامی ایرانی با رویکرد گردشگری زیارتی 73 101 233037 10.22034/farzv.2024.464780.2012 FA اصغر مولائی دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2024 06 25 Holy Shrines, as spiritual destinations for pilgrimages and excursions on urban and extra-urban scales, are considered an Iranian Islamic model in the manifestation of Iranian Islamic identity. From the perspective of Iranian Islamic identity, it is emphasized to utilize the existing areas of cities in promoting the cultural, social and economic dimensions of that city. Imamzadehs can be one of these valuable areas, an attraction for pilgrims and religious tourists, which in turn, with the arrival of religious tourists, emphasizes social homogeneity and strengthens the social identity of the city. The purpose of this article is to explain the importance of pilgrimage and Holy Shrines as an Iranian Islamic model of religious tourism in promoting Iranian Islamic identity for religious cities and to study practical solutions to strengthen this approach. This research is of a qualitative type that is carried out by describing and analyzing the content of texts and logical reasoning and documentary and library study methods. Such an approach will require planning to introduce, provide the services, facilities, and equipment needed, especially residential complexes, and design and develop the Imamzadehs in a contextual manner. In the cultural and social dimension, attracting individuals and groups of the community in a single space and instilling a religious and spiritual feeling, it is considered a sustainable cultural symbol and an unparalleled platform for displaying social identity. This contributes to the cultural and social stability of cities and provides a means to strengthen the psychological, social, and cultural security of the community. The Iranian-Islamic identity of pilgrimage settlements can be studied based on Imamzadehs as the beating heart of cities and villages. The holy shrines of Imamzadehs, while continuing sustainable life through the pilgrimage ritual, become the center of religious rituals and traditions, especially celebrations, feasts, and mourning on special occasions. In the physical dimension, Imamzadehs are located in key and structural points of cities and villages. In this regard, the connection and connection of the Imamzadeh spaces with the components and elements around them, especially the network of main and secondary passages and routes, mosques, markets and surrounding neighborhoods, is of considerable importance in the urban design of the aforementioned settlements. بقاع متبرکه به‌عنوان مقاصدی معنوی برای سفرهای زیارتی و گردش‌ها در مقیاس‌های شهری و فراشهری، الگویی اسلامی ایرانی در تجلی هویت اسلامی ایرانی محسوب می‌شوند. از منظر هویت اسلامی ایرانی، بر بهره‌گیری از زمینه‌های موجود شهرها در ارتقای ابعاد فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آن شهر تاکید می‌شود. امام‌زاده‌ها می‌توانند به‌عنوان یکی از این زمینه‌های ارزشمند، جاذبه‌ای برای زائران و گردشگران مذهبی باشند که از این رهگذر با ورود گردشگران مذهبی بر همگونی اجتماعی نیز تاکید و هویت اجتماعی شهر تقویت می‌شود. هدف این مقاله تبیین اهمیت زیارت و بقاع متبرکه به‌عنوان الگویی ایرانی اسلامی گردشگری مذهبی در ارتقای هویت ایرانی اسلامی برای شهرهای مذهبی و مطالعه راهکارهای کاربردی برای تقویت این رویکرد است. این پژوهش از نوع کیفی است که به روش توصیف و تحلیل محتوای متون و استدلال منطقی و شیوه‌های مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای انجام می‌شود. چنین رویکردی نیازمند برنامه‌ریزی‌ برای معرفی، ارائه خدمات، تأسیسات و تجهیزات مورد نیاز به‌ویژه مجموعه‌های اقامتگاهی، طراحی و توسعۀ زمینه‌گرای امامزاده‌ها خواهد بود. در بُعد فرهنگی و اجتماعی جاذب افراد و گروه‌های جامعه در فضایی واحد و القای حس‌ و حال مذهبی و روحانی، نماد پایدار فرهنگی و بستر بی‌بدیل نمایشگر هویت اجتماعی محسوب می‌شود. این امر باعث پایداری فرهنگی و اجتماعی شهرها می‌شود و موجبات تقویت امنیت روانی، اجتماعی و فرهنگی جامعه را فراهم می‌آورد. هویت ایرانی اسلامی سکونتگاه‌های زیارتی می‌تواند بر اساس امامزاده‌ها به عنوان قلب تپنده شهرها و روستاها مطالعه شود. حرم‌های مطهر امامزادگان ضمن تداوم حیات پایدار از طریق آیین زیارت، در مناسبت‌های خاص به کانون برگزاری آیین‌ها و سنت-های دینی و مذهبی به‌ویژه جشن‌ها، اعیاد و عزاداری‌های تبدیل می‌شود. در بعد کالبدی، امامزاده‌ها، در نقاط کلیدی و ساختاری شهرها و روستاها قرار دارد. در این راستا ارتباط و اتصال فضاهای امامزاده با اجزا و عناصر پیرامون خود به‌ویژه شبکۀ معابر و مسیرهای اصلی و فرعی، مساجد، بازارها و محله‌های پیرامونی، حائز اهمیتی قابل توجه در طراحی شهری سکونتگاه‌های مذکور است.

http://www.farhangerazavi.ir/article_233037_d5eeb38006e3549d91b56ef9f10f8866.pdf

بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 13 52 2025 11 22 Analyzing the Critical Discourse of the Ode of the Golden Chains Based on Norman Fairclough's Theory تحلیل گفتمان انتقادی قصیدۀ سلاسل الذهب بر اساس نظریه نورمن فرکلاف 103 129 209382 10.22034/farzv.2024.449402.1987 FA حسین نوازنی استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران عزت ملاابراهیمی استاد گروه زبان و ادبیات عربی ، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2024 03 20 In the mysterious world of language, critical discourse analysis opens a new window to discover the hidden layers of the text. This new approach, beyond examining the linguistic structure and aesthetics, seeks to decipher the relations of power and ideology in the text. Based on this, Norman Fairclough’s theory of critical discourse analysis, which is introduced in three levels of description, interpretation, and explanation, is one of the most efficient methods for examining texts and discovering meaning at the level of text and metatext. Suleiman al-Salman is a powerful Palestinian poet who lives in Syria and wrote an ode titled “Salas al-Dahab” under the influence of traveling to Iran and visiting Imam Reza (a.s.) in praise and praise of Imam Hammam. In a way, this poem reflects the pains of a poet who has always witnessed the sufferings of the Palestinian people following the occupation of his homeland by the Zionist occupation regime. Therefore, his poem is considered a political-social work. The current research is trying to apply Norman Fairclough’s theory of critical discourse analysis to the above-mentioned ode “Salaz al-Dahab” and explore the ideas and discourses hidden in it by relying on the descriptive-analytical method. The results of this research indicate that the poet emphasizes the position and dignity of Imamate and Wilayat in the guidance and prosperity of the Muslim community by using words such as “Al-Imam”, “Al-Wali”, “Al-Reza”, “Nur” at the level of description with an array of repetition. has done At the level of interpretation and considering the situational context of the mentioned ode, including the time and place conditions and the political-social and cultural conditions of the Palestinian and Syrian society, the author aims to create a discourse based on the resistance and stability of the Palestinian and Syrian people. At the level of explanation, the poet has created a critical discourse based on the betrayal of the normalization of relations and the compromise of some Arab rulers with the Zionist occupation regime by stating the most important reason for the martyrdom of the Imam (a.s.) which was the compromise of some community leaders with the oppressive rulers. <span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; letter-spacing: -.25pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">در دنیای امروز تحلیل گفتمان انتقادی با رویکردی نوین، فراتر از بررسی ساختار و زیبایی<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; letter-spacing: -.25pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">‌های زبانی، به دنبال رمزگشایی از مناسبات قدرت و ایدئولوژی در متن است. بر همین اساس، نظریۀ تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف یکی از کارآمدترین شیوه‌ها برای بررسی متون و کشف معنا در سطح متن و فرامتن است. سلیمان السلمان، شاعر فلسطینی الأصل و ساکن سوریه است که قصیده‌ای با عنوان «سلاسل الذهب» را تحت تأثیر سفر به مشهد در مدح و ثنای امام رضا <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'S Abo-thar'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'S Abo-thar'; color: black; letter-spacing: -.25pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">g<span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; letter-spacing: -.25pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;"> سروده است. این سروده سیاسی اجتماعی بازتاب دردهای شاعری است که از کودکی شاهد رنج<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; letter-spacing: -.25pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">‌های مردم فلسطین به دست رژیم اشغالگر صهیونیسم بوده است. در واقع، شاعر دردها و رنج‌های جامعۀ فلسطین را با امام رضا <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'S Abo-thar'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'S Abo-thar'; color: black; letter-spacing: -.25pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">g<span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; letter-spacing: -.25pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;"> بیان می<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; letter-spacing: -.25pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">‌کند و با التجا به ایشان به‌نوعی در پی ایجاد گفتمانی سیاسی با هدف تغییر نگرش‌ها و ایدئولوژی‌های حاکم بر جامعۀ خویش است. این پژوهش در تلاش است که با تکیه بر روش توصیفی تحلیلی، مؤلفه‌های تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف را بر قصیدۀ مذکور تطبیق دهد و به کشف اندیشه‌ها و گفتمان‌های نهفته در آن بپردازد. نتایج این پژوهش حاکی از آن است شاعر در سطح توصیف با آرایۀ تکرار و با به‌کارگیری واژگانی مانند: «الإمام»، «الولی»، «الرضا»، «نور» بر جایگاه امامت در هدایت و سعادت جامعۀ تأکید کرده است. مؤلف در سطح تفسیر درصدد ایجاد گفتمانی بر پایۀ مقاومت و پایداری مردم فلسطین و سوریه است. در سطح تبیین نیز شاعر با بیان مهم‌ترین علت شهادت امام <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'S Abo-thar'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'S Abo-thar'; color: black; letter-spacing: -.25pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">g<span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; letter-spacing: -.25pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">، گفتمانی انتقادی مبتنی بر سازش برخی حکام عرب با رژیم اشغالگر صهیونیستی ایجاد کرده است.

http://www.farhangerazavi.ir/article_209382_4f2c661811901bdde8202311c41353b8.pdf

بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 13 52 2025 11 22 Theological and philosophical Analysis of Ibn Qiyama's Narrative on the Issue of Continuity of Authority (Ḥojjat) and the Presence of Two Speaking Imams in the Same Era واکاوی کلامی و حکمی روایت ابن قیاما در مسئله استمرار حجت و حضور دو امام ناطق در زمان واحد 131 150 212444 10.22034/farzv.2024.464265.2011 FA رامین گلمکانی استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد،ایران 0000-0002-8368-5636 سید علی دلبری دانشیار گروه علوم قرآنی و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران 0000-0001-5427-4654 محمد حسین داودی دهاقانی دانش آموخته سطح 3 ، حوزه علمیه خراسان و دانشجوی دکترای مبانی نظری اسلام، دانشکده الهیات ، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0009-0006-8085-7494 Journal Article 2024 06 24 The existence of divine proof at all times and its continuation until the Day of Resurrection is one of the tenets of Shia belief, even among the branch sects; Hence, even the Waqifites (Waaqefiyyah) and the opponents of Imam Reza’s (p. b. u. h) imamate came through this principle in rejecting him and denied his Imamate. However, during the narration that is analyzed in the following article, Hazrat Reza, peace be upon him, answered the deniers of his Imamate. The imamate of Imam Reza (p. b. u. h) was doubted once after the martyrdom of his noble father, and it led to the formation of waaqefiyah, and once again, the fact that he did not have children at an advanced age caused doubts among some of his followers. so that some of them converted to waaqefiya; Despite this, there was a definite belief in the continuity of divine proofs in the beliefs of the Shiites, to such an extent that even the Waqifites had no choice but to adapt their deviant beliefs to this original belief in order to achieve their goals. This article, while re-reading Ibn Bashar’s narration, explains Ibn Qiyama’s conversation with the Imam of the Waaqefiyyah group, with a verbal and ruling approach, explaining the Imamate after him. The issue of the earth not being empty of imams from a theological point of view, on the one hand, and the issue of the absence of two speaking imams at the same time from a ruling point of view, on the other hand, are two important and fundamental points in this article; that Ibn Qiyamai Waaqefi in his conversation with Imam Reza (p. b. u. h) acknowledges both of the mentioned issues. Due to the lack of specific background in this field, The innovation of this article is in this aspect, which makes it clear in an interdisciplinary way with a theological and ruling point of view, and in a descriptive and analytical method, while examining and analyzing the content of the mentioned hadith, and analyzing the various affairs of the Imamate, that the dignity of Wilayat is the only dignity that The title of Hojjat, meaning intermediary in divine grace, is continuous and manifests in only one person from the divine saints at any time and cannot be assigned to two people at the same time. وجود حجت الهی در هر زمان و استمرار آن تا قیام قیامت از مسلمات اعتقادی شیعیان حتی نزد فرقه‌های منشعب شده است؛ از این رو، حتی واقفیّه و مخالفان امامت امام رضاg در ردّ ایشان از طریق همین اصل وارد شده و امامت حضرتش را انکار کرده‌اند؛ اما طی روایتی که در مقالۀ پیش رو تحلیل شده است، حضرت رضاg به منکران امامت خویش پاسخ داده‌اند. امامت امام رضاg یک بار پس از شهادت پدر بزرگوارشان مورد تردید قرار گرفت و به شکل‌گیری واقفیّه انجامید و بار دیگر فرزنددار نشدن آن حضرت در سنین بالا موجب بروز شک و تردید در برخی پیروان ایشان شد؛ به طوری که عده‌ای از آن‌ها به واقفیّه گرویدند؛ با وجود این،‌ عقیده قطعی به استمرار حجج الهی در باورهای شیعیان، به حدی بود که حتی واقفیّه نیز برای رسیدن به مقاصد خود چاره‌ای جز تطبیق اعتقاد انحرافی خود بر این باور اصیل نداشتند. این نوشتار ضمن بازخوانی روایت ابن بشار در بیان گفت‌وگوی ابن قیاما از گروه واقفیّه با امامg با رویکرد کلامی و حکمی به تبیین امامت بعد از ایشان پرداخته است. مسئلۀ خالی نبودن زمین از امام از دیدگاه کلامی از سویی و مسئله نبود دو امام ناطق در زمان واحد از منظر حکمی از سوی دیگر، دو نکتۀ مهم و اساسی در این مقاله است که ابن قیامای واقفی در گفت‌وگوی خود با امام رضاg به هر دو مسئله مذکور اذعان دارد. با توجه به نبود پیشینۀ معین در این زمینه، نوآوری این مقاله در آن است که به صورت میان رشته‌ای با دیدگاه کلامی و حکمی، به روش توصیفی تحلیلی، ضمن بررسی و تحلیل محتوایی حدیث مذکور و تحلیل شئون مختلف امامت، روشن می‌سازد که شأن ولایت تنها شأنی است که به‌عنوان حجت، به معنای واسطه در فیض الهی، استمرار داشته و در هر زمان تنها در یک فرد از اولیای الهی تجلی می‌کند و قابل تفویض به دو فرد در زمان واحد نیست.

http://www.farhangerazavi.ir/article_212444_1dc12feda5413004fa74f7d9dd26503d.pdf

بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 13 52 2025 11 22 Rereading Classical Geographers’ and Travel Writers’ Reports of the Martyrdom and Burial of Imam Reza (as): From the Beginning to the End of the Qajar Era بازخوانی گزارش‌های جغرافی‌نویسان کلاسیک و سفرنامه‌نویسان از شهادت و مدفن ‌امام‌رضا(ع) از آغاز تا پایان عصر قاجار 151 175 228314 10.22034/farzv.2025.492095.2048 FA حمیدرضا عطاریانی دکترای تاریخ اسلام، گروه تاریخ، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران 0009-0006-2853-4831 محبوبه اسماعیلی استادیار گروه تاریخ، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی ،شاهرود، ایران 0000-0002-4086-0684 حسن شادپور استادیار گروه تاریخ، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران 0009-0000-0286-4118 Journal Article 2024 12 07 Non-Iranian and Iranian travel writers have given different reports of the martyrdom event and then the burial of the body of the 8th Imam of Shiites in the land of Khorasan, in the year 203 AH, until the Qajar era. In this research, the reports of classical geographers and domestic and foreign travel writers about the martyrdom and burial of Imam Reza (peace be upon him) from the 3rd century to the end of the 13th century are discussed. The research community is 40 travelogues. Of these, thirty travelogues are non-Iranian and ten Iranian travelogues have also been examined. The research method in this research is quantitative and qualitative with a descriptive approach based on events taken from travelogues and geography books. This research aims to find the answer to how the event of martyrdom and the place of burial of Hazrat Reza, peace be upon her, are described in the travelogues of Europeans and Iranians? The findings of this research indicate that religious reports about the martyrdom and burial of Imam Reza (peace be upon her) were mentioned in a small or incomplete form by geographers and travel writers until the end of the 11th century. In the reports of the early centuries after the martyrdom, they did not mention the name of the murderer or the perpetrator of the martyrdom in their travelogues for any possible reason. After that, in the 12th and 13th centuries of the lunar calendar, with the integration of religious and Shiite institutions after the Safavids, in the Qajar era, due to the frequent presence of travel writers to the threshold of Al-Quds and their attention to reflection and criticism of the event and burial, reporting on the event of martyrdom. It has reached its peak in travelogues. سفرنامه‌نویسان ایرانی و غیرایرانی گزارش‌های متفاوتی از واقعۀ شهادت و پس از آن دفن پیکر هشتمین امام شیعیان در سرزمین خراسان در سال 203 قمری بیان کرده‌اند. در این پژوهش به بازخوانی گزارش‌های جغرافی‌نویسان کلاسیک و سفرنامه‌‌نویسان داخلی و خارجی دربارۀ شهادت و مدفن ‌امام‌ رضا علیه‌السلام از قرن سوم تا پایان قرن سیزدهم قمری پرداخته می‌شود. جامعۀ پژوهش مورد مطالعه و بررسی 40 سفرنامه است. از این تعداد، 30 سفرنامه متعلق به سفرنامه‌نویسان غیرایرانی و 10 سفرنامه نیز متعلق به ایرانی‌هاست. روش تحقیق در این پژوهش به صورت کمّی و کیفی با رویکرد توصیفی مبتنی بر گزارش‌های برگرفته شده از سفرنامه‌ها و کتاب‌های جغرافی است. این پژوهش در صدد پاسخگویی به این پرسش است که واقعۀ شهادت و مکان دفن حضرت رضا علیه‌السلام در سفرنامه‌های اروپاییان و ایرانی‌ها چگونه توصیف شده است؟ یافته‌های این پژوهش حاکی است که جغرافی‌نویسان و سفرنامه‌نویسان تا پایان قرن یازدهم گزارش‌های اندک و ناقصی دربارۀ نحوۀ شهادت و محل دفن امام رضا g ذکر کرده‌اند. ایشان در گزارش‌های سده‌های اولیه پس از شهادت، نام قاتل یا عامل شهادت را به هر دلیل ممکن در سفرنامه‌های خود ذکر نکرده‌اند. پس از به قدرت رسیدن صفویان و قرار گرفتن مشهد به‌عنوان پایتخت مذهبی صفویان به‌تدریج نهاد مذهبی آستان قدس مورد توجه بیشتری قرار گرفت و حضور سفرنامه‌نویسان از این دوره تا انتهای دورۀ قاجاریه باعث شد تا گزارش‌های بیشتر و مبسوط‌تری از شهر مشهد و آستان قدس رضوی نوشته شود.

http://www.farhangerazavi.ir/article_228314_cafcf89b584b2bb60d878b71a1d1f874.pdf

بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 13 52 2025 11 22 The Influence of Imam Reza’s (as) Justice-Centered Conduct on the Emergence of the Tahirid Civilizational Governance Model in Khorasan during the Reigns of Tahir and His Son Abdallah (205–230 AH) تأثیر سیره عدالت محور حضرت رضا (ع) بر ظهور شیوه حکمرانی تمدنی طاهریان در عهد طاهر و پسرش عبدلله(230-205ق) در خراسان 177 208 233039 10.22034/farzv.2024.462134.2003 FA محمد باغستانی کوزه گر استادیارگروه هنر و تمدن اسلامی، پژوهشکده اسلام تمدنی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، مشهد، ایران 0000-0002-3780-0437 Journal Article 2024 06 10 The compilation of the justice-oriented code of conduct of Ṭāhir b. Husain, the founder of the Tahirid state of Khorasan (205-251 AH/820-865 AD), is known as one of the oldest governance codes of conduct (marāmnāma) in post-Islamic Iran, which has been the subject of various researches from different perspectives. One of the aspects of interest about this code of conduct is the origin of the justice-centered ideas that Ṭāhir b. Husain has arranged in the aforementioned text. One viewpoint has tried to consider it, based on intra-textual and extra-textual evidence, as a continuation to the practice of writing letters of admonition (andarznāma) in the Sassanid era, which was established under the Islamic appearence at the beginning of the formation of the first semi-independent Iranian state in Khorasan; and another viewpoint, based on the both groups of the same evidence, considers this code of conduct to be an adaptation of the famous letter of Imam Ali (A.S.) to Mālik Ashtar. In this study, a third perspective is provided from a critical examination of these two perspectives, which considers the writing of this code of conduct and the formation of Tahirid civilizational governance during the reign of Ṭāhir and his son ‘Abdullāh (205-230 AH/820-844 AD) to be influenced by the justice-oriented sīra (mode of life) of Imam Riḍā (A.S.) during his crown princeship (wilāyat ‘ahdī) (201-203 AH/816-818 AD) in Khorasan. With this assumption and due to the historical nature of the subject, the descriptive-analytical method has also been used as the method of processing this article. The intensification of the Shī‘ī cultural atmosphere, the strengthening of justice-promotion as an important norm in governance through the construction of distinct dichotomies in the governance procedure of the institution of Imamate and the institution of Caliphate in the life of Imam Riḍā (A.S.) had a direct impact on the revival of the idea of justice-demanding among government officials, which has manifested in the form of writing a code of conduct for a just governance procedure (during the reign of Ṭāhir) and civilizational governance (with two components of justice-orientation and knowledge-promotion) during the reign of his son (‘Abdullāh), is dealt with in this research. تدوین مرامنامه عدالت‌محور طاهر بن حسین، بنیان‌گذار دولت طاهریان خراسان (205-251 ق) به‌عنوان یکی از کهن‌ترین مرامنامه‌های حکمرانی در ایران پس از اسلام شناخته می‌شود که از ابعاد گوناگون موضوع پژوهش‌های مختلفی قرار گرفته است. یکی از ابعاد مورد توجه دربارۀ این مرامنامه، منشأیابی اندیشه‌های عدالت محورانه‌ای است که توسط طاهر بن حسین در متن مذکور چیدمان شده است. دیدگاهی کوشیده تا با استناد به شواهد درون‌متنی و برون‌متنی آن را دنبالۀ سنّت اندرزنامه‌نویسی عصر ساسانی بداند که با پوشش اسلامی در آغاز تشکیل نخستین دولت نیمه‌مستقل ایرانی در خراسان برپا شده و دیدگاهی دیگر با استناد به هر دو گروه از همان شواهد این مرامنامه را اقتباسی از نامۀ معروف امام علی g به مالک اشتر می‌داند. در این پژوهش از بررسی انتقادی این دو دیدگاه، دیدگاه سومی ارائه شده که نگارش این مرامنامه و تشکیل حکمرانی تمدنی طاهری در عهد طاهر و پسرش عبدالله(205-230 ق) را تأثیر پذیرفته از سیرۀ عدالت‌محور حضرت رضا g در عهد ولایت‌عهدی ایشان(201-203 ق) در خراسان به شمار آورده است. با این فرض و به دلیل ماهیت تاریخی موضوع با روش توصیفی تحلیلی نیز شیوۀ پردازش این مقاله شده است. تشدید فضای فرهنگی شیعی، تقویت عدالت‌گستری به‌عنوان یک هنجار مهم در حکمرانی از طریق ساخت دوگانه‌های متمایز در شیوۀ حکمرانی نهاد امامت و نهاد خلافت در سیرۀ حضرت رضا g تأثیر مستقیم در احیای اندیشۀ عدالت‌طلبی در میان کارگزاران حکومت داشته که خود را در قالب نگارش مرامنامه‌ای برای شیوۀ حکمرانی عادلانه (در عهد طاهر) و حکمرانی تمدنی (با دو مؤلفۀ عدالت‌محوری وعلم‌گستری) در عهد پسرش (عبدالله) نشان داده حاصل این پژوهش شده است.

http://www.farhangerazavi.ir/article_233039_b4466d848cf4d7f18607b78c5749b2ba.pdf

بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 13 52 2025 11 22 Criminal Justice in the Razavi Teachings عدالت کیفری در آموزه های رضوی 209 234 233036 10.22034/farzv.2025.467238.2017 FA حسین فرزانه استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران 0009-0003-3616-9799 مریم فتح آبادی دانشجوی کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد ، ایران 0009-0001-2680-8572 Journal Article 2024 07 10 The principle of proportionality between crime and punishment, as one of the manifestations of criminal justice, has consistently attracted the attention of scholars in fiqh and law. It is considered a key criterion of justice and recognized as a legal, rational, and religious principle as old as human civilization. Its significance in realizing justice is so profound that legal scholars view adherence to this principle as a true embodiment of criminal justice and acknowledge its acceptance across all criminal law systems. Proportionality between crime and punishment is also among the governing principles of Islamic penal sanctions and can be viewed as a result of God’s legislative justice. The foundation of this study, conducted through a descriptive-analytical method, focuses on a narration from Imam al-Ridā (A) that may be regarded as one of the bases of criminal justice within the framework of proportionality. In this narration, the Imam explains the reasoning behind the prescribed punishments for two ḥadd crimes: theft and non-muḥṣan fornication. His explanation reveals different forms of proportionality between offense and punishment, grounding this narration as a jurisprudential foundation for the principle of proportionality. <span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">قاعدۀ تناسب جُرم و مجازات یکی از مصادیقِ عدالت کیفری، همواره مورد توجّه دانشیانِ فقه و حقوق بوده به<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">‌گونه‌ای که آن را در زمرۀ شاخصه‌های عدالت برشمرده‌ و به‌عنوان اصل قانونی، شرعی و عقلی که قدمتی به درازای حیات بشری دارد، از آن یاد کرده‌اند. جایگاه این قاعده در تحقق عدالت، آنچنان پُررنگ جلوه نموده که دانشیانِ حقوق، رعایت این اصل را ترجمان عدالت کیفری و مقبول همۀ نظام‌های حقوق جزایی معرفی می‌کنند. تناسب جُرم و مجازات یکی از اصول حاکم بر مجازات‌های اسلامی نیز است که می‌توان آن را از نتایجِ عدالت تشریعی پروردگار دانست. بن‌مایۀ این تحقیق که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده، تمرکز بر روایتی از امام رضا <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'S Abo-thar'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'S Abo-thar'; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">g<span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;"> است که می<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">‌توان آن را از مبانی عدالت کیفری در قالب اصل تناسب جرم و مجازات، تلقی کرد. ایشان دربارۀ کیفر دو جرم حّدی سرقت و زنای غیرمحصنه به توضیح فلسفه تعیین مجازات برای این گونه جرایم پرداخته‌اند؛ تبیین امام <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'S Abo-thar'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'S Abo-thar'; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">g<span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;"> به<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">‌خوبی کاشف از لحاظ گونه‌هایی از تناسب میان بِزه و مجازات است که می‌توان آن را در زمرۀ مبانی فقهی اصل تناسب، جای‌گذاری کرد.

http://www.farhangerazavi.ir/article_233036_c1c7c8b27673fb71194c2de95015b5e5.pdf