بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 مقالات آماده انتشار 2026 09 13 A Reassessment of Imam Reza’s (AS) Conduct in Confronting Deviant Intellectual Currents: An Approach Based on Cultural Security Studies بازخوانی سیرۀ امام رضا(ع) در مواجهه با جریان‌های فکری انحرافی با رویکرد مطالعات امنیت فرهنگی 252912 10.22034/farzv.2026.564923.2120 FA محمد معرفت دانشیارگروه الهیات و معارف اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-7124-1237 Journal Article 2025 12 07 The present study aims to reassess the conduct of Imam Reza (AS) in confronting deviant intellectual currents, employing an approach based on cultural security studies. The main research question investigates how Imam Reza (AS), through the use of rational, textual, and social strategies, was able to control deviant intellectual currents while preserving the religious identity and cultural cohesion of the Islamic community. This study adopts an interdisciplinary methodology, combining qualitative content analysis of reliable historical and hadith sources—such as Al-Irshad by Shaykh Mufid, Uyoon Akhbar al-Ridha (AS) by Al-Saduq, Al-Ihtijaj by Al-Tabarsi, and Muruj al-Dhahab by Al-Masudi—with the theoretical framework of cultural security to examine the strategies and practical functions of Imam Reza (AS) in managing cultural threats. The findings indicate that scientific and rational debate, doctrinal boundary-setting, rational and textual explanation of religious teachings, establishment of cognitive prevention mechanisms, and extensive social interaction were among the principal tools employed by Imam Reza (AS) to safeguard religious identity and enhance the cultural resilience of society. Moreover, the study demonstrates that the conduct of Imam Reza (AS) can serve as a model for cultural and security management in addressing deviant intellectual currents in contemporary societies. By providing a novel interdisciplinary analysis, this research fills existing gaps in historical and theological studies on Imam Reza (AS) and offers a practical perspective for future investigations. By providing a novel interdisciplinary analysis, this research fills existing gaps in historical and theological studies on Imam Reza (AS) and offers a practical perspective for future investigations. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی سیره امام رضا (ع) در مواجهه با جریان‌ های فکری انحرافی ، با رویکرد مطالعات امنیت فرهنگی انجام شده است . مسأله اصلی تحقیق آن است که چگونه امام رضا (ع) با بهره‌ گیری از راهبرد های عقلانی ، نقلی و اجتماعی ، توانسته‌ اند جریان‌های فکری منحرف را کنترل و هویت دینی و انسجام فرهنگی جامعه اسلامی را حفظ کنند. این پژوهش از روش میان‌ رشته‌ ای استفاده کرده است و با تلفیق تحلیل محتوای کیفی منابع تاریخی و حدیثی معتبر همچون « الارشاد شیخ مفید ، عیون اخبار الرضا (ع) شیخ صدوق ، الاحتجاج طبرسی و مروج الذهب مسعودی » و چارچوب نظری امنیت فرهنگی ، به بررسی راهبرد ها و کارکرد های عملی امام در مدیریت تهدید های فرهنگی پرداخته است . یافته‌ ها نشان می‌ دهد که مناظره علمی و عقلانی ، مرزبندی اعتقادی ، تبیین عقلانی و نقلی آموزه‌ های دینی ، ایجاد ساز و کار های پیشگیری معرفتی و تعامل اجتماعی گسترده ، از اصلی‌ ترین ابزار های امام برای حفاظت از هویت دینی و تاب‌ آوری فرهنگی جامعه بوده است. پژوهش حاضر همچنین نشان می‌ دهد که سیره امام علی بن موسی الرضا (ع) می‌ تواند به عنوان مدل مدیریتی فرهنگی و امنیتی برای مقابله با جریان‌ های فکری منحرف در جوامع معاصر مورد استفاده قرار گیرد. این تحقیق با ارائه تحلیل نوین و میان‌ رشته‌ ای ، شکاف موجود در مطالعات تاریخی و کلامی حضرت امام رضا (ع) را پر کرده و چشم‌ اندازی کاربردی برای پژوهش‌ های آینده فراهم می‌ سازد . پژوهش حاضر همچنین نشان می‌ دهد که سیره امام علی بن موسی الرضا (ع) می‌ تواند به عنوان مدل مدیریتی فرهنگی و امنیتی برای مقابله با جریان‌ های فکری منحرف در جوامع معاصر مورد استفاده قرار گیرد.