بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 مقالات آماده انتشار 2026 05 12 Comparative Analysis of the Components Providing Immunity Against Social Seditions in the Lives of Imam Ali and Imam Reza تحلیل تطبیقی مولفه‌های مصونیت‌بخش در برابر فتنه‌های اجتماعی در سیره امام علی (ع) و امام رضا (ع) 243458 10.22034/farzv.2026.570204.2126 FA محمد معرفت دانشیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-7124-1237 معصومه قاضی زاده دانشجوی دکترای الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، ایران. 0009-0003-1730-2443 فرحناز رفعت جو استادیار /دانشکده تمدن و مطالعات جهان، دکترای زبان و ادبیات عرب و دکترای الهیات و معارف اسلامی (عرفان اسلامی)، واحد تهران شمال،ایران 0000-0001-5636-3802 Journal Article 2026 01 03 One of the fundamental challenges in Islamic societies is the emergence of sedition, which threatens their security and social cohesion by creating an atmosphere of doubt and mixing truth with falsehood, and leads to the distortion of the religious and social foundations of the society's individuals. Given the importance of this issue, in order to achieve a society immune to sedition, it seems essential to recognize the components that provide immunity in dealing with them. The infallible Imams, especially Imam Ali and Imam Reza, have repeatedly described seditions and their consequences and have expressed effective solutions for dealing with seditions. This research aims to identify the immunity-giving components in the lives of these two Imams and to design a practical model for dealing with contemporary seditions. For this purpose, using a descriptive-analytical method and relying on Quranic verses and reliable narrational sources, the speeches of Amir al-Mu'minin and Imam Reza were examined in terms of immunity-giving components And a practical model for dealing with contemporary seditions is presented. The findings indicate that, in addition to common components such as adherence to the Quran, piety, insight, and patience, Imam Ali's life is focused on principles such as the implementation of justice, unity, and Imam Reza's life is focused on debates, educating a scientific generation, and taqiyyah. The research achievement is the extraction of a "sedition cycle management model" in four stages: prevention, detection, confrontation, and repair, which is presented as a three-level operational framework (individual, social, structural) for building immunity against contemporary seditions.This model can serve as a roadmap for cultural and social institutions in intelligently confronting the seditions of the present era. یکی از چالش‌های اساسی در جوامع اسلامی، بروز فتنه‌هاست که با ایجاد فضایی از تردید و آمیختن حق با باطل، امنیت و انسجام اجتماعی آن‌ها را تهدید می‌کند و به انحراف بنیان‌های اعتقادی و اجتماعی افراد جامعه منجر می‌شود. با توجه به اهمیت این موضوع، برای رسیدن به جامعه‌ای مصون از فتنه‌ها، شناخت مؤلفه‌های مصونیت‌بخش در مقابله با آن‌ها ضروری به نظر می‌رسد. ائمه معصومین، به‌ ویژه امام علی و امام رضا، بارها به توصیف فتنه‌ها و پیامدهای آن پرداخته و برای مقابله با فتنه‌ها راهکارهای مؤثری بیان نموده‌اند. این پژوهش با هدف شناسایی مؤلفه‌های مصونیت‌بخش در سیره این دو امام و طراحی الگوی کاربردی برای مقابله با فتنه‌های معاصر انجام شده است. برای این منظور، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و تکیه بر آیات قرآن و منابع روایی معتبر، سخنان امیرالمؤمنین و امام رضا از نظر مولفه‌های مصونیت ‌بخش مورد بررسی قرار گرفته و الگوی عملی برای مقابله با فتنه‌های معاصر ارائه شده است. یافته‌ها حاکی از آن است که در کنار مؤلفه‌های مشترک مانند تمسک به قرآن، تقوا، بصیرت و صبر، سیره امام علی بر اصولی چون اجرای عدالت، وحدت و سیره امام رضا بر مناظرات، تربیت نسل علمی و تقیه متمرکز است. دستاورد پژوهش، استخراج یک «الگوی مدیریت چرخه فتنه» در چهار مرحله پیشگیری، تشخیص، مقابله و ترمیم است که به‌صورت یک چارچوب عملیاتی سه‌سطحی (فردی، اجتماعی، ساختاری) دستاورد پژوهش، استخراج یک «الگوی مدیریت چرخه فتنه» در چهار مرحله پیشگیری، تشخیص، مقابله و ترمیم است که به‌صورت یک چارچوب عملیاتی سه‌سطحی (فردی، اجتماعی، ساختاری) برای مصونیت‌سازی در برابر فتنه‌های معاصر ارائه شده است. ارائه شده است. این الگو می‌تواند به عنوان نقشه‌راهی برای نهادهای فرهنگی و اجتماعی در مواجهه هوشمند با فتنه‌های عصر حاضر عمل کند.