بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 مقالات آماده انتشار 2025 11 17 The Function of Ziyarat-Neshan and Imam Reza (AS) Birth Coins at Astan Quds Razavi from the Late Qajar Period to the Islamic Revolution کارکرد سکه‌های زیارت نشان و میلاد امام رضا(ع) در آستان قدس از اواخر دوره قاجار تا پیروزی انقلاب اسلامی 234429 10.22034/farzv.2025.518701.2083 FA علی نجف زاده استادیار گروه تاریخ، دانشگاه بیرجند، بیرجند ، ایران سمانه صادقی کارشناسی ارشد باستان شناسی Journal Article 2025 04 23 Coins, as valuable material objects, possess various cultural functions beyond their economic role. Due to these cultural functions, from the late Qajar period, coins known as Ziyarat-Neshan were minted in Mashhad. Additionally, starting in 1950 CE (1328 SH), Astan Quds Razavi minted Imam Reza (AS) Birth Coins for use in religious ceremonies, which became a cultural symbol. Over time, these birth coins gained diverse functions within this significant endowment and were minted and widely used over three decades. No prior research has explored the functions of Ziyarat-Neshan and Imam Reza (AS) Birth Coins. Thus, this article addresses the key question: What functions did Ziyarat-Neshan and Imam Reza (AS) Birth Coins serve at Astan Quds Razavi? This historical study, conducted through library-based research using Astan Quds Razavi documents and Mashhad-printed newspapers, reveals that the newly minted coins, known as Ziyarat-Neshan in Mashhad and Imam Reza (AS) Birth Coins in Tehran, served multiple functions within this major endowment. They were distributed as gifts to guests on occasions such as Imam Reza’s (AS) birth anniversary, Imam Hussein’s (AS) birth anniversary, and Nowruz. Moreover, they were presented as blessed tokens to notable domestic figures such as athletes, ministers, courtiers, and foreign dignitaries—including presidents, ministers, their entourages, and other prominent pilgrims—participating in the shrine’s dust-clearing ceremonies. Additionally, a significant portion of the Imam Reza (AS) Birth Coins, due to their spiritual significance, were sold as blessed items in the Astan Quds Razavi Museum.<br>1 3 - 4 6 8 9 4 7 9 7 5 34 ----------------- --------- سکه به عنوان یک ابزار مادی ارزشمند علاوه بر جنبه اقتصادی کارکردهای مختلف فرهنگی دارد. به خاطر این کارکرد فرهنگی از اواخر دوره قاجار سکه هایی با نام زیارت نشان در مشهد ضرب میشد و آستان قدس برای استفاده در مراسم های مذهبی از سال 1328ش. سکه میلاد امام رضا(ع) ضرب کرد که به عنوان یک نماد فرهنگی مورد استفاده قرار گرفت. سکه های میلاد به خاطر تاثیر و فوایدش به تدریج در این موقوفه بزرگ کارکردهای مختلفی یافت و طی سه دهه ضرب و مورد استفاده فراوان قرار گرفت. تاکنون درباره کارکرد سکه های زیارت نشان و میلاد امام رضا(ع) پژوهشی صورت نگرفته است. از اینرو مقاله حاضر در راستای پاسخ به این سئوال مهم انجام گرفت که سکه های زیارت نشان و میلاد امام رضا(ع) چه کارکردهایی در آستان قدس رضوی داشتند. مقاله حاضر از نوع پژوهش تاریخی است که به شیوه مطالعات کتابخانه ای براساس اسناد آستان قدس رضوی و مطبوعات چاپ مشهد انجام گرفت و نشان داد سکه های جدیدالضربی که در مشهد با نام زیارت نشان و در تهران با نام سکه میلاد امام رضا(ع) برای آستان قدس ضرب میشد، کارکردهای مختلفی در این موقوفه بزرگ داشته و در روز میلاد امام رضا(ع)، میلاد امام حسین(ع) و عید نوروز به عنوان عیدی به مهمانان داده می شد. همچنین به عنوان تبرک به رجال و مهمانان خاص داخلی نظیر ورزشکاران، وزراء، درباریان و هیاتها و زائران خارجی شامل رئیس جمهورها، وزراها و هیئت همراه و سایر زوار صاحب نام که در مراسم غبارروبی ضریح شرکت میکردند، اهداء میشد. سپس بخش مهمی از سکه های میلاد امام رضا(ع) به خاطر جنبه اعتقادی به عنوان تبرک در موزه آستان قدس فروخته می شد.