بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 مقالات آماده انتشار 2025 11 10 Prohibition of non-Muslim entry to the shrine of Imam Reza from the point of view of travel writers in the 13th and 14th centuries (A.H.) ممنوعیت ورود غیر مسلمان به حرم امام رضا از منظر سفرنامه‌نویسان درقرون13و14هجری قمری 233962 10.22034/farzv.2025.507039.2076 FA حمیدرضا عطاریانی دانشجوی دکترای تخصصی تاریخ اسلام، گروه تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود، ایران 0009-0006-2853-4831 محبوبه اسماعیلی استادیار گروه تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود، ایران. 0000-0002-4086-0684 حسن شادپور استادیار گروه تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود، ایران. 0009-0000-0286-4118 Journal Article 2025 02 16 Throughout history, European travel writers and tourists interested in visiting the Razavi Shrine often traveled to Mashhad without knowing the specific rules of the Razavi Shrine and its sanctuaries. During their travels, tourists would ask their Muslim companions, who were on their way to visit the Shrine, They rarely mentioned in their travelogues any reports of their fellow travelers not being accepted, or any complaints or grievances about the regulations for travelers in pilgrimage caravans. However, when they arrived in Mashhad, based on their goals, which were mostly to tour and visit the historical complex of the Holy Shrine, They would encounter an unexpected challenge that would make them tired of the journey. Preventing non-Muslims from visiting the Holy Shrine was a problem during the Qajar and Pahlavi eras, which made European tourists very reluctant to travel to Mashhad. The research method in this study is quantitative and qualitative with a descriptive approach based on events taken from European travelogues in the 13th and 14th centuries AH. This research seeks to find the answer to the question: What measures or reactions did non-Muslim travel writers have in order to create a ban on the Holy Shrine? This research seeks to find the answer to the question: What measures or reactions did non-Muslim travel writers have in order to create a ban on the Holy Shrine? The findings of this study indicate that a large number of them were subject to the legitimate laws and current regulations of the Holy Shrine and public opinion. Therefore, after understanding the limitations, they preferred not to even approach the sanctum sanctorum. Some people also entered the shrine of Imam Reza through legal channels and influence, and a few people have also visited or reported on the holy shrine using subtle tricks and special tricks. چکیده<br>سفرنامه‌نویسان و سیاحان اروپایی علاقمند به بازدید از آستان قدس رضوی در طی تاریخ، اکثراً بدون اطلاع از قوانین اختصاصی بارگاه و حریم رضوی، عازم مشهد می‌شدند. سیاحان در طی سفر، از همسفران مسلمان خود، که راهی زیارت آستان قدس می‌شدند، گزارشی از عدم مقبولیت همسفری خود، شکوه یا گلایه‌ای از مقررات برای سیاحان در کاروان‌های زیارتی، به ندرت در سفرنامه‌ها ذکر نموده‌اند. اما زمانی که به مشهد می‌رسیدند بر اساس اهدافشان که اکثراً سیاحت و بازدید از مجموعه تاریخی حرم مطهر بوده است، دچار چالشی غیرمنتظره می‌شدند که خستگی سفر را بر وجودشان می‌نشاند. جلوگیری از حضور غیر مسلمان به حرم مطهر، مُعضلی در عصر قاجار و پهلوی است، که سیاحان اروپایی را سخت آزرده از سفر به مشهد می‌کرد. <br>روش تحقیق در این پژوهش به صورت کمی و کیفی با رویکرد توصیفی مُبتنی برگزارش‌های برگرفته شده از سفرنامه‌های اروپائیان در قرون سیزدهم و چهاردهم هجری قمری می‌باشد. این پژوهش در صدد یافتن این پاسخ است که سفرنامه‌نویسان غیر مسلمان، به جهت ایجاد ممنوعیت به حرم مطهر، چه تدبیر و یا عکس‌العملی در این خصوص داشتند؟ یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که تعداد کثیری از ایشان تابع قوانین مشروع و ضوابط جاریه آستان قدس و افکار عمومی جامعه بودند. لذا پس از درک محدودیت‌ها، ترجیح می‌دادند حتی به حریم حرم هم نزدیک نشوند. عده‌ای نیز از مجاری قانونی و اعمال نفوذ وارد حرم امام رضا شدند و معدود افرادی نیز با لطائف‌الحیل و ترفندهای خاص از مرقد مطهر بازدید و یا گزارش داشته‌اند. <br>واژگان کلیدی: ممنوعیت غیر مسلمان، حرم امام رضا(ع)، آستان ‌قدس ‌رضوی، سفرنامه‌نویسان، قاجار ، مشهد