بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 13 52 2025 11 22 Criminal Justice in the Razavi Teachings عدالت کیفری در آموزه های رضوی 209 234 233036 10.22034/farzv.2025.467238.2017 FA حسین فرزانه استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران 0009-0003-3616-9799 مریم فتح آبادی دانشجوی کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد ، ایران 0009-0001-2680-8572 Journal Article 2024 07 10 The principle of proportionality between crime and punishment, as one of the manifestations of criminal justice, has consistently attracted the attention of scholars in fiqh and law. It is considered a key criterion of justice and recognized as a legal, rational, and religious principle as old as human civilization. Its significance in realizing justice is so profound that legal scholars view adherence to this principle as a true embodiment of criminal justice and acknowledge its acceptance across all criminal law systems. Proportionality between crime and punishment is also among the governing principles of Islamic penal sanctions and can be viewed as a result of God’s legislative justice. The foundation of this study, conducted through a descriptive-analytical method, focuses on a narration from Imam al-Ridā (A) that may be regarded as one of the bases of criminal justice within the framework of proportionality. In this narration, the Imam explains the reasoning behind the prescribed punishments for two ḥadd crimes: theft and non-muḥṣan fornication. His explanation reveals different forms of proportionality between offense and punishment, grounding this narration as a jurisprudential foundation for the principle of proportionality. <span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">قاعدۀ تناسب جُرم و مجازات یکی از مصادیقِ عدالت کیفری، همواره مورد توجّه دانشیانِ فقه و حقوق بوده به<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">‌گونه‌ای که آن را در زمرۀ شاخصه‌های عدالت برشمرده‌ و به‌عنوان اصل قانونی، شرعی و عقلی که قدمتی به درازای حیات بشری دارد، از آن یاد کرده‌اند. جایگاه این قاعده در تحقق عدالت، آنچنان پُررنگ جلوه نموده که دانشیانِ حقوق، رعایت این اصل را ترجمان عدالت کیفری و مقبول همۀ نظام‌های حقوق جزایی معرفی می‌کنند. تناسب جُرم و مجازات یکی از اصول حاکم بر مجازات‌های اسلامی نیز است که می‌توان آن را از نتایجِ عدالت تشریعی پروردگار دانست. بن‌مایۀ این تحقیق که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده، تمرکز بر روایتی از امام رضا <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'S Abo-thar'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'S Abo-thar'; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">g<span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;"> است که می<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">‌توان آن را از مبانی عدالت کیفری در قالب اصل تناسب جرم و مجازات، تلقی کرد. ایشان دربارۀ کیفر دو جرم حّدی سرقت و زنای غیرمحصنه به توضیح فلسفه تعیین مجازات برای این گونه جرایم پرداخته‌اند؛ تبیین امام <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'S Abo-thar'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'S Abo-thar'; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">g<span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;"> به<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-YE;">‌خوبی کاشف از لحاظ گونه‌هایی از تناسب میان بِزه و مجازات است که می‌توان آن را در زمرۀ مبانی فقهی اصل تناسب، جای‌گذاری کرد.

http://www.farhangerazavi.ir/article_233036_c1c7c8b27673fb71194c2de95015b5e5.pdf