بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 13 51 2025 08 23 A Political Typology of Protest Movements in the Razavi Era جریان‌شناسی سیاسی جنبش‌های اعتراضی در عصر رضوی 7 42 221272 10.22034/farzv.2025.81606.1153 FA سید جواد حسینی استادیار گروه جامعه شناسی سیاسی، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق (ع)،تهران، ایران Journal Article 2017 04 15 The Alids have always been considered a political opposition group within the Abbasid rule. With the increase in protest movements during the era of Imam Reza (AS), the Abbasid caliph Ma’mun attempted, through a soft-power strategy, to both suppress these protest movements and eliminate the spirit of protest and uprising against usurping governments from society. Upon discerning this design, Imam Reza (AS) engaged in a three-pronged confrontation: to thwart the implementation of Ma’mun’s plan, to sustain the spirit of protest and uprising in society by introducing a standard model for protest movements, and also to identify deviant protest movements. This research essentially seeks to answer the question: How, and based on what propositions and components, did Imam Reza (AS) preserve and guide the protest movements endorsed by the Imamate current? To answer this question, it seems necessary first to enumerate the types of protest movements in the era of Imam Reza (AS) and then, in the second stage, answer the main question. The findings of this article, which are based on library research methods, historical sources, and data analysis, will categorize the typology of protest movements into four types: Government-seeking, Reform Movement, Deviation, and Method. Furthermore, Imam Reza (AS) endeavored to sustain the spirit of protest in society and transmit it to future generations of Shi’a by introducing the necessary components of the standard model for protest movements. علویان همواره به‌عنوان یک گروه معترض سیاسی در حکومت عباسی مطرح بوده‌اند. با افزایش جنبش‌های اعتراضی در عصر رضوی، مأمون عباسی تلاش کرد با طراحی نقشه‌ای نرم‌افزاری، ضمن سرکوب این جنبش‌های اعتراضی، روح اعتراض و قیام علیه حکومت‌های غاصب را در جامعه حذف کند. امام رضا(ع) با پی بردن به این طراحی تلاش کردند در یک مواجهۀ سه‌جانبه هم امکان اجرایی شدن نقشۀ مأمون را بگیرند و هم با معرفی الگوی معیار در جنبش‌های اعتراضی، روح اعتراض و قیام را در جامعه استمرار ببخشند. همچنین در بُعدی دیگر حضرت امام رضا(ع) تلاش کردند جنبش‌های اعتراضی انحرافی را نیز معرفی کنند. این پژوهش در حقیقت درصدد پاسخ به این سؤال است که امام رضا علیه السلام چگونه و مبتنی بر چه گزاره‌ها و مؤلفه‌هایی جنبش‌های اعتراضی مورد تأیید جریان امامت را حفظ و هدایت کردند؟ برای پاسخ به این سوال به نظر می‌رسد ابتدا می بایست گونه‌هایی از جنبش‌های اعتراضی در عصر امام رضا علیه السلام را بر شمرده، سپس در مرحلۀ دوم به سوال اصلی پاسخ دهیم. یافته‌های این مقاله که مبتنی بر روش کتابخانه‌ای و منابع تاریخی و تحلیل داده‌ها بوده، در گونه‌شناسی جنبش‌های اعتراضی در چهار گونه: حکومت، نهضت، انحراف و روش دسته‌بندی خواهد شد؛ همچنین امام رضا علیه السلام تلاش کردند با معرفی بایسته‌های الگوی جنبش اعتراضی معیار، روح اعتراض را در جامعه استمرار بخشیده، به نسل‌های آینده شیعه انتقال دهند. http://www.farhangerazavi.ir/article_221272_19e7ee70316e09349634bc0b7ea0a2c0.pdf