بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 13 52 2025 11 22 Theological and philosophical Analysis of Ibn Qiyama's Narrative on the Issue of Continuity of Authority (Ḥojjat) and the Presence of Two Speaking Imams in the Same Era واکاوی کلامی و حکمی روایت ابن قیاما در مسئله استمرار حجت و حضور دو امام ناطق در زمان واحد 131 150 212444 10.22034/farzv.2024.464265.2011 FA رامین گلمکانی استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد،ایران 0000-0002-8368-5636 سید علی دلبری دانشیار گروه علوم قرآنی و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران 0000-0001-5427-4654 محمد حسین داودی دهاقانی دانش آموخته سطح 3 ، حوزه علمیه خراسان و دانشجوی دکترای مبانی نظری اسلام، دانشکده الهیات ، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0009-0006-8085-7494 Journal Article 2024 06 24 The existence of divine proof at all times and its continuation until the Day of Resurrection is one of the tenets of Shia belief, even among the branch sects; Hence, even the Waqifites (Waaqefiyyah) and the opponents of Imam Reza’s (p. b. u. h) imamate came through this principle in rejecting him and denied his Imamate. However, during the narration that is analyzed in the following article, Hazrat Reza, peace be upon him, answered the deniers of his Imamate. The imamate of Imam Reza (p. b. u. h) was doubted once after the martyrdom of his noble father, and it led to the formation of waaqefiyah, and once again, the fact that he did not have children at an advanced age caused doubts among some of his followers. so that some of them converted to waaqefiya; Despite this, there was a definite belief in the continuity of divine proofs in the beliefs of the Shiites, to such an extent that even the Waqifites had no choice but to adapt their deviant beliefs to this original belief in order to achieve their goals. This article, while re-reading Ibn Bashar’s narration, explains Ibn Qiyama’s conversation with the Imam of the Waaqefiyyah group, with a verbal and ruling approach, explaining the Imamate after him. The issue of the earth not being empty of imams from a theological point of view, on the one hand, and the issue of the absence of two speaking imams at the same time from a ruling point of view, on the other hand, are two important and fundamental points in this article; that Ibn Qiyamai Waaqefi in his conversation with Imam Reza (p. b. u. h) acknowledges both of the mentioned issues. Due to the lack of specific background in this field, The innovation of this article is in this aspect, which makes it clear in an interdisciplinary way with a theological and ruling point of view, and in a descriptive and analytical method, while examining and analyzing the content of the mentioned hadith, and analyzing the various affairs of the Imamate, that the dignity of Wilayat is the only dignity that The title of Hojjat, meaning intermediary in divine grace, is continuous and manifests in only one person from the divine saints at any time and cannot be assigned to two people at the same time. وجود حجت الهی در هر زمان و استمرار آن تا قیام قیامت از مسلمات اعتقادی شیعیان حتی نزد فرقه‌های منشعب شده است؛ از این رو، حتی واقفیّه و مخالفان امامت امام رضاg در ردّ ایشان از طریق همین اصل وارد شده و امامت حضرتش را انکار کرده‌اند؛ اما طی روایتی که در مقالۀ پیش رو تحلیل شده است، حضرت رضاg به منکران امامت خویش پاسخ داده‌اند. امامت امام رضاg یک بار پس از شهادت پدر بزرگوارشان مورد تردید قرار گرفت و به شکل‌گیری واقفیّه انجامید و بار دیگر فرزنددار نشدن آن حضرت در سنین بالا موجب بروز شک و تردید در برخی پیروان ایشان شد؛ به طوری که عده‌ای از آن‌ها به واقفیّه گرویدند؛ با وجود این،‌ عقیده قطعی به استمرار حجج الهی در باورهای شیعیان، به حدی بود که حتی واقفیّه نیز برای رسیدن به مقاصد خود چاره‌ای جز تطبیق اعتقاد انحرافی خود بر این باور اصیل نداشتند. این نوشتار ضمن بازخوانی روایت ابن بشار در بیان گفت‌وگوی ابن قیاما از گروه واقفیّه با امامg با رویکرد کلامی و حکمی به تبیین امامت بعد از ایشان پرداخته است. مسئلۀ خالی نبودن زمین از امام از دیدگاه کلامی از سویی و مسئله نبود دو امام ناطق در زمان واحد از منظر حکمی از سوی دیگر، دو نکتۀ مهم و اساسی در این مقاله است که ابن قیامای واقفی در گفت‌وگوی خود با امام رضاg به هر دو مسئله مذکور اذعان دارد. با توجه به نبود پیشینۀ معین در این زمینه، نوآوری این مقاله در آن است که به صورت میان رشته‌ای با دیدگاه کلامی و حکمی، به روش توصیفی تحلیلی، ضمن بررسی و تحلیل محتوایی حدیث مذکور و تحلیل شئون مختلف امامت، روشن می‌سازد که شأن ولایت تنها شأنی است که به‌عنوان حجت، به معنای واسطه در فیض الهی، استمرار داشته و در هر زمان تنها در یک فرد از اولیای الهی تجلی می‌کند و قابل تفویض به دو فرد در زمان واحد نیست.

http://www.farhangerazavi.ir/article_212444_1dc12feda5413004fa74f7d9dd26503d.pdf