بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (علیه السلام) فرهنگ رضوی 2345-2560 14 53 2026 04 21 The Position of Theological Hadiths in Razavi Culture: An Analysis from the Perspective of Bourdieu's Social Capital Theory جایگاه احادیث کلامی در فرهنگ رضوی : نگاهی از منظر نظریه سرمایه اجتماعی بوردیو 163 185 210002 10.22034/farzv.2024.469180.2023 FA علیرضا اشتری تفرشی استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی (ره)، تهران، ایران 0000-0002-4823-0660 Journal Article 2024 07 22 The Imami society of Razavi's era was dynamic and had all political, social and religious capacities. The semantic and didactic centrality of Imam Reza (PBUH) led to the formation of a special model of worldview, beliefs, behaviors and actions in this society, which can be called Razavi culture. In a number of hadiths of Imam Reza (PBUH), which are available in the hadith collections of Imams, from Al-Tawheed by Sheikh Sadouq to Musnad al-Reza (PBUH), theological topics can be studied under the headings of principles of Imamiyyah. Based on a library and descriptive-citation method, benefiting from the historical analysis of the period of Imam Reza (PBUH) and using the concepts of Bourdieu's capital theory, which defines the cultural demarcations within each society under the title of "social field", this research has shown that the theological hadiths of Imam Reza (PBUH) are part of the main frameworks of the social field of the Imamiyyah, which are used to build or stabilize the different aspects of the Shiite religious principles such as monotheism, prophet hood and Imamate; by explaining the concepts of faith, beliefs and religious foundations of Shiism, these hadiths cause differentiation, a reformist attempt to explain, or an approach of rejection against deviant beliefs, as well as confrontation with hostile approaches of other religions, when the process have the ability to be analytically matched with the concept of social fields in Bourdieu's capital theory. The social field of Imamiyyah in the Razavi era contributed to the consolidation of Shia belief as a dynamic belief-practice religion against the denial efforts of every competing social field, including Islamic and non-Islamic, and it was a part of the history of the survival of Imamiyyah culture. جامعه امامیه عصر رضوی (ع)، پویا و دارای همه ظرفیت های سیاسی، اجتماعی و دینی بود. محوریت معنایی و تعلیمی امام رضا(ع) به عنوان کانون منحصر به فرد الاهی موجب آن بود که در این جامعه فرا الگویی خاص از جهان بینی، عقاید، رفتارها و کنش ها شکل گیرد که آن را می توان فرهنگ رضوی نامید. در شماری از احادیث امام رضا(ع) که در مجموعه های حدیثی ائمه (ع)، از التوحید شیخ صدوق تا مسندالرضا (ع) در دسترس است، مباحث کلامی در زیر عناوین اصول عقاید امامیه قابل مطالعه هستند. پژوهش حاضر با شیوه کتابخانه ای، روش توصیفی- استنادی، بهره مندی از تحلیل تاریخی دوره امامت امام رضا (ع) و استفاده از مفاهیم نظریه سرمایه پییر بوردیو که مرزبندی های فرهنگی درون هر جامعه را با عنوان «میدان اجتماعی» از مقولات سرمایه اجتماعی باورمندان هر گفتمان درونی جامعه مورد نظر میداند، نشان داده است که احادیث کلامی امام رضا(ع) بخشی از چارچوب های اصلی میدان اجتماعی امامیه هستند که به برساخت و یا تثبیت جنبه های مخلتف اصول اعتقادی شیعیان مانند توحید، نبوت و امامت منجر شده اند؛ این احادیث با تبیین مفاهیم ایمانی، اعتقادی و مبانی مذهبی اسلام و تشیع موجب تمایزجویی، تلاش اصلاح گرایانه تبیینی و یا رویکرد طرد و ردّ در برابر باورهای انحرافی درون شیعی- درون اسلامی و نیز تقابل با شبهات و رویکردهای متفاوت و گاه متخاصم سایر ادیان و یا آیین ها در قالب مناظرات و احتجاجات گشته اند، فلذا قابلیت تطبیق تحلیلی با مفهوم میدان های اجتماعی در نظریه سرمایه بوردیو را دارند. میدان اجتماعی کلام امامیه در عصر رضوی موجب تثبیت باور شیعی به عنوان یک مذهب اعتقادی- عملی پویا در برابر تلاش های انکاری هر میدان اجتماعی رقیب، اعم از درون شیعی، درون اسلامی و برون اسلامی بوده و بخشی از تاریخ بقای فرهنگ امامیه را رقم زده است.

http://www.farhangerazavi.ir/article_210002_8b8fba03a0fd6f8a012d50e0931eb8c1.pdf