فرهنگ رضوی

چکیده  در آیین اسلام تبلیغ جایگاه برجسته و ممتازی دارد. علاوه بر قرآن کریم، سیره ائمه اطهار(علیهم‎السلام) نیز به‎عنوان تکیه ­گاه جبهه توحید، مشحون از روش­ها و تجربه­ های دعوت و ترویج دین الهی است. در همین راستا و با نظرداشت این واقعیت که مخاطب روایات اهل بیت (علیهم‎السلام) تمام مردمان در همه اعصار هستند، پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با استناد به منابع متعدّد و معتبر روایی، مهم‎ترین ابزارها، آداب، زمینه­ ها و تکنیک­ های تبلیغ را در فرهنگ رضوی بررسی کرده است. نتایج بیانگر آن است که حضرت رضا (علیه‎السلام) از اهرم ولایتعهدی و شرکت در جلسات مناظره­ ای، بیشترین بهره را برای ترویج و نشر فرهنگ اصیل اسلامی برده­ اند. از جمله ویژگی­ های برجسته پارادایم تبلیغ رضوی این بود که همواره به سطح استعداد و میزان عقل مخاطب توجه داشت و متناسب با حال و درک او، پیام­ های خویش را تعدیل و مبلّغان خود را نیز به این امر سفارش می ­فرمود. علاوه بر تبلیغ تشیّع اعتقادی و تلاش برای بیداری اسلامی، در بخش فرهنگی، تبلیغ آن حضرت بر روی پرورش نخبگان فرهنگی، مقابله با اصطکاک فرهنگی میان جهان اسلام و غرب و نیز ترویج سبک زندگی اسلامی متمرکز بود.

چکیده بی تردید امام رضا (ع) به عنوان امام و پیشوای معصوم از روش هایی در تبلیغ و هدایت افراد جامعه استفاده کرده است . این پژوهش در صدد است  به روش  توصیفی و تحلیلی  به این سؤال اساسی پاسخ دهد که امام رضا(ع)  با چه روش هایی توانسته است آیین اسلام و مذهب شیعه را  تبلیغ کند.    نگارنده تلاش کرده است که روش های تبلیغی امام رضا (ع) را  بر اساس آیه 125 سوره نحل در سه بعد شناختی ، عاطفی ورفتاری مورد بررسی قرار دهد. منظور از روش های شناختی ، روش هایی است که امام رضا(ع) می خواهد آگاهی مردم را درباره مبانی نظری و باورها تقویت کند که مهم ترین این روش ها  تبین مبانی و جهان بینی اسلام ، کاربست برهان و استدلال و خردورزی و عقل گرایی است. مراد از روش های عاطفی، روش هایی است که مبلغ  می خواهد با کاربست آن ها ازعواطف وگرایش های روحی و روانی افراد برای  هدایت  افراد استفاده کند که مهم ترین آن ها در سیره تبلیغی امام رضا(ع) ، محبت و مهرورزی ، تکریم شخصیت ، موعظه ، مخاطب شناسی و فرصت شناسی است. روش های رفتاری، روش هایی هستند که مبلغ  می‌خواهد با استفاده از این روش ها، ضمن تغییر و اصلاح رفتارهای نامناسب، رفتارهای مطلوب را در وی ایجاد و تثبیت کند. مهم ترین روش های تبلیغی رفتاری در سیره امام رضا(ع)  عبارتند از: ارائه الگو، خطابه ، مجادله به احسن ، امر به معروف و نهی از منکر ، تقیه ، سفر به مراکز علمی و تربیت شاگردان و... .