فرهنگ رضوی

چکیده اشعار آیینی از دیرباز تاکنون در ادبیات ملت‌های مسلمان از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده­ است؛ اما نباید از بررسی این گونه سروده‌ها با رویکردهای جدید نقدی غفلت ‌کرد، زیرا این امر به بررسی بیشتر لایه‌ها و محتوای نهفته در اثر و شناخت جامع‌تر از شاعر و اثر ادبی‌اش می‌انجامد. این پژوهش درصدد است تا در چهارچوب مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی و با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی طبق نظریۀ نورمن فرکلاف، چکامۀ الحرم المنیع اثر مرحوم غروی اصفهانی و شمع ولایت اثر مرحوم صاحبکار را که با موضوع امام رضا (ع) و در نیمۀ دوم قرن چهاردهم سروده شده ‌است واکاوی کند. برخی نتایج به دست آمده حاکی است که در شعر شمع ولایت در سطح توصیف، کنشگر اصلی، خود شاعر و کنش ­پذیر اصلی مأمون است و در آن از طرح طبقه ­بندی دارای سلسله مراتب استفاده شده است. این در ­حالی است که چکامۀ الحرم المنیع نسبت به شعر شمع ولایت بافت موقعیتی گسترده­ تر و ساخت تاریخی محکم­ تری دارد.