فرهنگ رضوی

چکیده تفسیر آیات قرآن کریم با کمک روایات به ‌ویژه احادیث اهل‌ بیت(ع) پیشینه‌ای به قدمت قرآن دارد و مفسران فریقین برخی از روایت تفسیری را برای تبیین معارف قرآن ذکر کرده‌اند. از این رو بررسی روایات نقل‌شده توسط علمای اهل تسنن برای تقریب دیدگاه‌ها و بیان نکات اشتراک و افتراق دارای اهمیت است؛ ازجمله مفسرانی که روایات اهل‌بیت را مورد استناد قرار داده است، سید محمد آلوسی از علمای سلفی قرن سیزدهم در تفسیر «روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم» است؛ پژوهش حاضر به بررسی تطبیقی روایات نقل‌شده از امام رضا(ع) در این تفسیر می‌پردازد؛ لذا با معرفی مختصر تفسیر روح المعانی و نویسنده آن به بیان تعابیر گوناگون وی از حضرت رضا(ع) پرداخته و منابع مورد استفاده وی در این روایات را بر می‌شمارد. آن‌گاه روایات سیزده‌گانه رضوی نقل ‌شده در تفسیر مذکور را مورد مداقه قرار داده و با بررسی سندی آن‌ها و ذکر منابع احادیث مورد اشاره از کتب حدیثی و تفسیری فریقین، ضمن اشاره اجمالی به محتوای روایات، اشتباهات احتمالی آلوسی را تذکر می‌دهد.

چکیده مناظره یکی از روش­های مؤثر برای تبیین دین مبین اسلام و اثبات حقانیت آن است. قرآن کریم به‏ مثابۀ معتبرترین و قطعی ­ترین سند الهی، مناظره را تأیید کرده و به‏ عنوان یکی از روش‏های گفتمان پیامبر اکرم (صلی‏ الله‏ علیه‏ وآله) مورد توجه قرار گرفته است. کاربرد این شیوه در مباحثات امام‏‏ رضا (علیه‏ السلام) با رهبران و متکلمان برجستۀ ادیان و فرقه­ های مختلف، به ­دلیل بازتاب گستردۀ­ آن در اندیشۀ اسلام و تشیّع، برجستگی خاصی داشته است. به ­دلیل چنین اهمیتی، پژوهش حاضر سعی دارد با روش توصیفی-‏ تحلیلی، مبانی و مؤلفه ­های مناظره ‏های علمی امام‏ رضا (علیه ‏السلام) را بررسی و آنها را که مورد نظر قرآن کریم نیز هست، به ‏عنوان مدلی جامع برای آزاداندیشی دینی و نشر اسلام معرفی کند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می­ دهد مناظره‏ های علمی امام ‏رضا (علیه‏ السلام) را می­ توان در سه قالب عمده­ ـ شاخص­ های اخلاقی، شاخص ­های منطقی و شاخص­ های آزاداندیشانه ـ طبقه ­بندی نمود که تحلیل هر یک از آنها می ‏تواند مُدلی جامع برای نشر اسلام در دنیای معاصر ارائه کند. بدیهی است، آثار منبعث از چنین پژوهش­هایی می‏تواند در تبلیغ و اشاعۀ فرهنگ و تمدن راستین اسلامی در عصر حاضر، نقشی راهبردی داشته باشد.

چکیده رابطة بینامتنی و اثرپذیری شاعران از متون دیگر، از جذّاب‌ترین مقوله‌های قابلبررسی در نقد ادبی و ادبیات تطبیقی است و شعر رضوی از این رهگذر، سرشار از پشتوانه‌های قرآنی، عناصر ارزشی، مناسبات بینامتنی و کارکردی است که از منظر رویکرد بینامتنیت قابل مطالعه است. این پژوهش با هدف تبیین انواع روابط بینامتنی شعر رضوی معاصر و قرآن کریم به روش تحلیلی،شیوه‌های اثرپذیری شعر رضوی از قرآن کریم و چگونگی بازتاب واژه‌ها، تعبیرات، ترکیب‌ها، مفاهیم و مضامین قرآن کریم در شعر رضوی معاصر را بررسی کرده و نشان داده‌استکه از میان انواع روابط بینامتنی، رابطة شعر رضوی با قرآن کریم از نوع درون‌نشانه‌ای، درون‌فرهنگی، بینامتنی قوی و درزمانی و نیز از حیث فنی و هنری دارای رابطة کامل متنی، کامل تعدیلی، جزئی، واژگانی، مفهومی و تلمیحی است که از میان آن‌ها، بارزترین نوع هم‌حضوری دو متن مورد بررسی رابطة واژگانی و جزئی است.