فرهنگ رضوی

چکیده تحلیل گفتمان انتقادی به‌عنوان یکی از رویکردهای تحلیل گفتمان که کارکرد گفتمان را به‌لحاظ مسائل اجتماعی و فرهنگی مورد بررسی قرار می‌دهد در قرن بیستم ظهور یافت. اندیشمندان و صاحب‌نظران مختلفی با نظریه‌پردازی دربارۀ این رویکرد سهم بسزایی در رشد و اعتلای آن داشته‌اند. تئو ون لیوون زبان‌شناس هلندی از جمله آن‌هاست که نظریاتی در این حوزه ارائه کرده است. مشروعیت‌سازی درشمار نظریات اوست که مبتنی بر چهار مؤلفه به‌ نام‌های اقتدارسازی، ارزیابی اخلاقی، عقلانی‌سازی و اسطوره‌سازی است. این نظریه چارچوب مناسبی برای تحلیل چگونگی مشروعیت‌سازی در متون مختلف است. از همین رو در پژوهش حاضر مناظرۀ امام رضا(ع) با دو شخصیت برجستۀ مسیحی و یهودی برمبنای نظریۀ مذکور مورد بررسی واقع شده‌است. این پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی و با هدف شناخت نحوۀ مشروعیت‌سازی در گفتمان امام(ع) و میزان اثربخشی آن صورت گرفته از این جهت حائز اهمیت است که در آن مناظرۀ  یک عالم برجسته مسلمان یعنی امام (ع) با دو شخصیت برجستۀ مسیحی و یهودی موجب پرده برداشتن از حقایقی دربارۀ دین اسلام و دین مسیحیت و دین یهودیت می‌شود. نتیجه پژوهش  بیانگر آن است که مشروعیت‌سازی در مناظرۀ امام(ع)حضرت عیسی(ع) از طریق آن اثبات گردیده‌است، این درحالی است که به دلیل کاربرد روش متناسب با عقیدۀ دینی مخاطب به وسیلۀ امام(ع)مشروعیت‌سازی در گفتمان او منجر به اقناع مخاطب و اقرار او به حقیقت شده است.

چکیده پس‌ از حضرت عیسی(ع) انحرافاتی بین پیروان او به‌وجود آمد و هرچه زمان گذشت، بدعت‌ها مستحکم‌تر شد. یکی از این کج‌روی‌ها، اعتقاد به الوهیت مسیح بود. قرآن به‌صراحت این موضوع را رد کرده و سنت نیز هر کجا فرصت داشته، بر این عقیدۀ فاسد نقدی زده؛ از جمله مناظرۀ امام رضا(ع) با بزرگ مسیحیان که البته گزارش آن از نظر سندی و محتوایی خدشه‌دار بوده است. این تحقیق، شواهد استفاده شده در استدلال‌های امام رضا (ع) را در عهدین مستندسازی کرده تا ضمن تقویت آن مناظره، نمایش‌دهندۀ ظرفیت بالای اسلام در مقابل دگر‌اندیشان و باطل‌کننده الوهیتی باشد که تبشیری‌ها برای رواج آن کوشا بوده‌اند. اطلاعات این پژوهش به روش کتابخانه‌ای گردآوری و استدلالات مناظره در سه محور عبادت، معجزات و تناقضات تبیین و سپس مستندات آن‌ها در عهدین به تفکیک اشخاصی که نامشان به میان آمد، مشخص شده است.