فرهنگ رضوی

چکیده امام رضا (علیه‎السلام) در برابر طاغوت‌های استبدادی و فکری زمانه ایستادگی کرده و آزاداندیشی و آزادی‌خواهی از جلوه‌های پایداری در سیمای مبارزاتی حضرت است. آشنایی شاعران دوران دفاع مقدّس با سیمای مبارزاتی امام رضا (علیه‎السلام) و آموزه‌های رضوی مبتنی بر فرهنگ پایداری از رخدادهای اثرگذاری است که مبانی و محتوای شعر دفاع مقدّس را بازآفرینی کرده ‌است؛ چنان‎که سیمای امام رضا (علیه‎السلام) را با تکیه بر جلوه‌های پایداری در فرهنگ، اندیشه و آموزه‌های در شعر خود بازنمایی کرده‌اند. شعر دفاع مقدّس از الهامات شاعرانه‌ای بهره‌مند است که بخشی از آن برگرفته از فرهنگ و آموزه‌های رضوی است. جستار پیش روی با هدف تبیین جلوه‌های پایداری با تکیه بر فرهنگ و آموزه‌های رضوی در شعر دفاع مقدس با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی انجام شده ‌است. دستاورد پژوهش نشان می‌دهد که سیمای مبارزاتی امام رضا (علیه‎السلام) در آیینة شعر دفاع مقدّس پژواکی ویژه دارد و جلوه‌هایی از استقامت و پایداری، شجاعت و شهامت، غربت و شهادت حضرت در این گونة شعری بازتاب یافته که الگویی ارزنده و الهام‌بخش برای رزمندگان دوران دفاع مقدّس بوده ‌است.

چکیده در نظام معرفتی اسلام، اساسی‌ترین شناخت، شناخت خداوند و مهم­ترین مبحث در شناخت خدا، توحید است. بنیان عقیدۀ توحیدی انسان، توحید ذاتی است. این عقیده، بر اساس وحدت ذاتی خداوند شکل می‌گیرد. برای درک واقعیت وحدت ذاتی خداوند، بهترین منبع، سخنان اهل‎بیت (علیهم‎السلام) است. پژوهش‌هایی که با عنوان توحید در کلام اهل‎بیت (علیهم‎السلام) انجام شده، یا ناظر به معنای عام آن یعنی خداشناسی است یا اینکه دقت فلسفی لازم را ندارد. پژوهش دقیق فلسفی دربارۀ تبیین وحدت ذاتی خداوند در بیانات حضرت رضا (علیه‎السلام) صورت نگرفته است. در این مقاله به این پرسش که «از کلمات امام هشتم (علیه‎السلام) چه مطالب و دلایلی درباره وحدت ذاتی خداوند می‌توان استنباط کرد؟» پاسخ داده شده است و با کمک تقسیم‎های فلسفی و به روش توصیفی‎تحلیلی، دو بخش اصلیِ وحدت ذاتی یعنی بساطت مطلق ذات الهی و وحدانیتش از کلمات امام‎رضا (علیه‎السلام) استخراج شده است. در بخش بساطت ذات خدا در کلام حضرت، به سلب جزء و بعض و حدّ و نیز دلایلی بر نامحدودبودن خداوند دست یافتیم. علاوه بر آن، از صمدیت خدا، امتناع تصور حقیقت ذات خدا و عدم قابلیت اشاره ذات او نیز نامتناهی بودن وجود خداوند را تبیین کردیم. سپس با معرفی خداوند به‎عنوان تنها‌ موجود نامحدود، یکتایی خدا در بساطت مطلقه‌اش نیز ثابت شد. در بخش دوم نیز به تبیین و اثبات یکتایی ذات الهی، با نفی وحدت عددی و با دلایلی چون «عدم اجماع بر شرک»، «مخلوق بودن ضدیت و مقارنت» و «برهان بسیط‎الحقیقه» با استفاده از کلام حضرت پرداختیم.