فرهنگ رضوی

چکیده مناظره صحیح و جدال احسن، به‌مثابه محلی برای ملاقات اندیشه‌ها ، با توجه به دربرداشتن توأمان دو وجه ایجابی-اثباتی و سلبی-غیری ارتباط مستقیم و عمیقی با ساختار هویت بخشی به فرد، گروه و اجتماع دارد و قادر است نقش مهمی در مشخص شدن مرزهای هویتی ایفا کند. از سوی دیگر گذر از رویکردهای تقلیل‌گرایانه نسبت به بررسی سیره اهل‌بیت (ع) و بازنگری و بازنگاری در آن باهدف فهم آگاهانه از سیره هویت‌سازانه ایشان به‌مثابه الگویی اکنون ساز و آینده پرداز در جامعه اسلامی ضروری است. رسالت این پژوهه آن است تا باهدف دستیابی به ابعاد و جوانب هویت‌سازانه مناظرات امام رضا (ع) به این پرسش پاسخ دهد که اساساً مناظرات حضرت در مقابل تهدیدات هویتی که از سوی جبهه باطل که در آن عصر نماد برجسته‌اش خلافت عباسی بود، ایجادشده بود چه تأثیری داشته و کارکردهای آنچه بوده است. بر این اساس کارکردهای مناظرات حضرت در سه ساحت کارکردهای تعین‌بخش، تمایزبخش و صیانت‌بخش تقسیم‌بندی می‌شود. رصد حداکثری مسائل، پرسش‌ها و شبهات و ارائه ادله و مستندات گوناگون از منابع خودی و دیگری در مناظرات، نه‌تنها به تثبیت و تعیین هویت شیعی و تمایز آن از هویت‌های غیر منتهی شد بلکه رهاورد معرفتی آن امنیت هویتی را برای گفتمان شیعه تضمین نمود .مناظره بر اساس آموزه‌های دین، می‌تواند به‌مثابه راهبردی در جهت هویت‌سازی افراد و جوامع قرار گیرد. شرایط دشوار عصر امام رضا (ع) و تغییر سیاست خلافت عباسی از مبارزه و مواجهه آشکار به نبردی ترکیبی و با تنوع تهدیدات، مرزبندی‌های هویتی جامعه را مورد هدف قرار داده بود اما مناظرات حضرت به‌مثابه بخشی از راهبرد گذاری و راهکار گزینی امام، توانست مانع از موفقیت جریان خلافت شود.

چکیده یکی از شاهکارهای معماری بناهای مذهبی مربوط به معماری ایرانی اسلامی حرم رضوی است که طی دوره‌های تاریخی و با توجه به شرایط اجتماعی سیاسی شکل گرفته است. این مقاله ضمن بررسی کالبدی و معنایی معماری شکل گرفته در این مجموعه در دو دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، به بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر معماری مذکور می‌پردازد و به این منظور، آگاهی از شرایط سیاسی تاریخی حکومت اسلامی ایران در این بازۀ زمانی ضروری است. این مقاله درپی آن است تا با روش توصیفی تحلیلی، آثار معماری شاخص ایجاد شده پس از انقلاب اسلامی ایران در حرم رضوی را طی سال‌های57- 77 با دیدگاه نظریه‌پردازان انقلاب اسلامی ایران در مقولۀ هویت اسلامی در ایران بررسی کند و به تبیین جریان ویژۀ متاثر از انقلاب اسلامی ایران در مجموعۀ مذکور در دو دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران بپردازد. سوال اصلی پژوهش این است که چه رابطه‌ای میان انقلاب و معماری مجموعه حرم رضوی در دو دهه پس از آن وجود دارد؟ در پاسخ به این سوال، فرضیۀ پژوهش این است که رابطۀ ویژه‌ای میان مبانی فکری انقلاب اسلامی و معماری حرم رضوی بین سال‌های 57 تا77 وجود دارد.

چکیده در کلیه نظام‌های حقوقی، حقوق معنوی کودک سازوکاری حمایتی به‎شمار می‌رود که درعین قوام‌بخشی به شخصیت کودک، تضمین‌کنندۀ برخی از حقوق مادی وی نیز خواهد بود. در نظام حقوقی اسلام نیز حقوق متعددی برای کودکان در نظر گرفته شده که بخش اعظم آن بر پایۀ الگوی رفتاری ائمه معصوم (علیهم‎السلام) قابل تصور است. از آن جمله می‌توان به سیرۀ رضوی اشاره کرد. با توجه به عدم تصریح سیره رضوی به حقوق معنوی کودک، چگونه می‌توان از آموزه‌های امام رضا (علیه‎السلام) حقوق معنوی کودک را احصاء کرد؟ و رویکرد نظام حقوقی ایران در این‌باره چیست؟
واکاوی آموزه‌های رضوی در نحوۀ نام‌گذاری، تأکید بر وضوح نسب و تابعیت کودک به‎روشنی بیانگر مصادیقی از حقوق  معنوی کودک است که امروزه از آن به‎عنوان «حقّ بر هویت» یاد می‌شود. همچنین از راهکارهای رفتاری ایشان در برخورد با کودکان به‎خوبی می‌توان به شناسایی حقّ بر محبت به‎عنوان یکی دیگر از حقوق معنوی کودک اشاره داشت. درخصوص چیستی این حق در نظام حقوقی ایران، پس از پیروزی انقلاب اسلامی به تبعیت از اصل4 قانون اساسی، مبنای نوینی از این حقوق مبتنی بر موازین اسلامی شکل گرفته است. بی‌شک، حقوق معنوی کودک ساختار جامعی مبتنی بر حقوق مختلف در ابعاد آموزشی، عاطفی و اجتماعی است که در این مقاله تنها به مصادیقی از آن پرداخته شده و مبانی قابل احصاء از آموزه‌های رضوی، نظام حقوقی ایران و برخی از کنوانسیون‌های بین‌الملل به جهت لزوم الحاق ایران به آن‌ها  به روش تحلیلی ـ توصیفی مورد مداقه قرار گرفته است.