فرهنگ رضوی

چکیده موضوع زیارت باوجود اهمیت و جایگاه فوق‌العاده در مبانی دینی و مکتبی، کمتر مورد توجه عالمانه از منظر دانش سیاست‌گذاری قرار گرفته است. از سوی دیگر، استفاده از روش‌های آینده‎نگارانه در پیش‎ارزیابی سیاست‌های عمومی به‎دلیل برخورد پیش‌دستانه با عوامل محیط، به‌تدریج مورد توجه و اقبال دانشمندان حوزه سیاست‌گذاری قرار گرفته است. این تحقیق درصدد است تا با تکیه ‌بر ترکیب فرایند تحلیل سلسله‎مراتبی و دلفی و بر مبنای مدل شوارتز، مهم‌ترین پیشران‌های اثرگذار بر آینده را شناسایی، اولویت‌بندی و در نهایت چهارچوب سناریوهای سیاستی آینده زیارت در مشهد مقدس در افق 1404 را طراحی کند. برای این‎کار، با به‌کارگیری مطالعۀ اسنادی و پرسش‌نامۀ باز و مصاحبه، دیدگاه 15 صاحب‌نظر شناسایی شد و با تحلیل مضمون فهرست پیشران‌ها استخراج و با تکیه به روش دلفی 8 پیشران اصلی مورد اجماع خبرگان شناسایی و با اجرای فنّ تصمیم‌گیری چندمتغیره دو پیشران که بیشترین اهمیت و عدم قطعیت را داشتند، شناسایی و بر اساس آن چارچوب سناریوها طراحی شد.

چکیده وجود مسائل فرهنگی در دوران امامت حضرت رضا^(ع)، لزوم بازنگری در فرهنگ اسلامی به ویژه فرهنگ تشیع را اقتضا می‌کرد. در این راستا ایشان با روشنگری و استفاده از زمینه‌های موجود توانستهاند با انجام فعالیت‌های فرهنگی گسترده به حل این مسائل بپردازند و نظام فرهنگی جامعه شیعه را مدیریت کنند.
هدف این مقاله پاسخ به این پرسش است که با توجه به رویکرد سیاست‌گذاری فرهنگی چه مسائل فرهنگی‌ای در عصر امام رضا^(ع) وجود داشته و ایشان چه اقداماتی را برای حل مسائل انجام دادند؟ با بررسی منابع، گردآوری و پردازش اطلاعات به شیوه توصیفی تحلیلی، یافته‌های پژوهش حاکی از این است که مسائل فرهنگی زمان امامت ایشان شامل موضوعاتی مانند در خطر بودن رهبری شیعی، انحرافات عقیدتی در نهضت ترجمه، ظهور و بروز ادیان و فرقه‌های گوناگون، شایعات و دروغ پراکنی علیه اهل‌بیت^(ع)، تحریف و جعل احادیث و فریب و نیرنگ حکومت است که ایشان با مجموعه اقدامات سیاستی مانند اعلام صریح و آشکار رهبری شیعه، تربیت شاگردان نخبه، تشکیل جلسات علمی دینی، مناظرات علمی، سفرهای تبلیغی، احیای سنت نبوی، تبیین احادیث صحیح و لعن جاعلان، لعن و تکفیر برخی از فرقه‌ها، توسعه همه جانبه علوم، گسترش مذهب تشیع، ، خنثی کردن توطئه‌های فریبکارانه حکومت، به مسائل مذکور پاسخ داده‌اند و سیاست‌گذاری فرهنگی ایشان را شکل گرفته است.