فرهنگ رضوی

چکیده اعتقاد به وجود خداوند، عمومی‌ترین سؤال ذهن بشر و اساسی‌ترین رکن اعتقاد دینی است. در منابع اسلامی، دلایل متعددی برای وجود خداوند ارائه شده است و فلاسفه نیز برهان‌های مختلفی در این زمینه مطرح کرده‌اند.
امام رضا^(ع) در مناظره‌های مختلف خود با عمران صابی، جاثلیق، سلیمان مروزی و مرد زندیق در مرو، دلایلی برای وجود خداوند برشمردند. این مقاله با تحلیل فرمایش‌های امام^(ع) در آن مناظره‌ها، به‌دنبال اشاره‌های احتمالی ایشان به برهان‌های اثبات وجود خداوند است. براساس نتایج بررسی حاضر، برهان‌های حدوث، حرکت، نظم، امکان و وجوب و صدیقین از برهان‌های مورد اشارة امام^(ع) بودند. حتی بعضی از عبارت‌های مورد استفادة ایشان طوری بیان شده‌اند که به اعتبار گوناگون، ناظر بر برهان‌های مختلف است. 

چکیده در این مقاله، میزان تطبیق اهداف مبارزاتی امام رضا^(ع) با انبیا^(ع) پیگیری می‌شود. مبارزه‌های پیامبران^(ع) علیه چهار عامل اصلی طاغوت، جهل، خرافه‌ و بی­عدالتی و ستم بود. این مطالعه نشان می‌دهد که جهت‌گیری­های امام رضا^(ع) نیز دقیقاً در راستای مبارزه با این عوامل است. نشر معارف دین و مبارزه در سکوت، افشاگری علیه حکومت و پیشنهاد راهکار خلاصی برای شیعیان زندانی، از شیوه‌های مبارزة ایشان علیه حکومت هارون و مأمون بود. امام هشتم^(ع) همچنین با پرهیز از پذیرش خلافت و برخورد قاطع و صبورانه در تدوین شرایط پذیرش ولایتعهدی و شرکت در مناظره‌ها، نماز عید فطر و طلب باران، ضمن دخالت نکردن در کشورداری، با حکومت مأمون جنگیدند. همچنین افشاگری­ نسبت به ظلم­های هارون و مأمون و تلاش در آزادسازی شیعیانی که بی‌گناه اسیر بودند و تدوین شرایطی خاص برای پذیرش ولایتعهدی نمایانگر مبارزه‌های ایشان با بی­عدالتی است. حضور در مناظره‌های علمی، راه‌اندازی کلاس‌های معارف، تربیت شاگردان و نشر تعالیم اسلامی، از تلاش‌های امام رضا^(ع) در مبارزه با جهل بود. ارائة استدلال‌های عقلی محکم علیه الوهیت عیسی^(ع) و مبارزه با غالیانی که اهل بیت^(ع) را همتای خدا می‌دانستند، نمونه‌هایی از مبارزة ایشان با خرافه و موهوم است.