فرهنگ رضوی

چکیده امام رضا (علیه السلام) در دوران امامت خود با فرقه ها و نحله های مختلفی مواجه بود. یکی از تاثیر گذارترین آن ها - در میان شیعه - فرقه انحرافی"واقفیه" است. گروهی از خواص که در واقع وکیل و نائبان امام موسی کاظم (علیه السلام) پدر بزرگوار امام هشتم بودند. آن ها به انگیزه های مختلف فتنه "وقف" بر امامت امام موسی کاظم (علیه السلام) را ایجاد نمودند. جایگاه اجتماعی آن ها باعث شد؛ جمع زیادی از خواص و عوام به سوی "واقفیه"متمایل شوند.
پژوهش حاضر به شیوه توصیفی – تحلیلی با الگو گیری از روش تحلیل گفتمان پدام و تکمیل آن، رویکرد شناسی ارتباطات امام رضا (علیه السلام) در مواجهه با این گروه انحرافی را بیان نموده است. تحلیل "فضای ساختاری و فضای معنایی" گفتمان امام رضا (علیه السلام) با سران واقفیه به روشنی حکایت از موضع قاطع امام هشتم در مواجهه با این جریان انحرافی دارد. امام در برخورد با سران وقف، بیشتر رویکر تهاجمی- دفعی را در پیش می گیرند. این رویکرد با 58 درصد بیشترین بسامد را به خود اختصاص می دهد.در مقابل، رویکرد تدافعی و جذبی با 9 و 10 درصد کمترین بسامد را دارا هستند.
رویکرد ارتباطی امام در مواجهه با پیروان واقفیه - که با اهدافی سوء به این فرقه پیوسته بودند - عموما رویکرد جذبی- دفعی، تهاجمی و دفعی است.. اما این امام همام در برخورد با عامه ی گمراه یا دچار فتنه شدگان و شک کنندگان در امر وفات امام کاظم( علیه السلام)، با رویکرد جذبی و جذبی-تدافعی، برخورد کرده اند.

چکیده اسلامی‎سازی روش‎ها و نظریه‎های علوم انسانی و تجربی، از نقطه‎نظرات بیش از دو دهة مقام معظم رهبری (مد‎ظله‎العالی) بوده است. از آنجاکه عصر امام‎رضا (علیه‎السلام) با جولان جریان‎های انحرافی مشهور است، شیوة ارتباطی حضرت (علیه‎السلام) آموزه‎های نادری را در علم ارتباطات عرضه می‎کند که ضابطه‎مند است. بر این اساس، با جستاری در ارتباطات ایشان در مواجهه با فرقه‎های انحرافی، با بیان مدل پیشنهادی، گامی به‎سوی نظریه ارتباطات اسلامی برداشته شده است. این تحقیق با هدف رویکردشناسی ارتباطات امام‎رضا (علیه‎السلام) در مواجهه با جریان زیدیه و به روش تحلیلی‎ـ‎توصیفی با رویکرد میان‎رشته‎ای، به ارائه روش ارتباط صحیح با این فرقه پرداخته است. نتیجه تحقیق نشان می‎دهد رویکرد جذبی بیشترین درصد را به‎خود اختصاص می‎دهد و سایر رویکردها از جمله: تهاجمی، دفعی، استحفاظی، تدافعی و انفعالی، جایگاه بعدی را در مدل پیشنهادی دارا هستند.

چکیده اهل‌بیت^(ع) به‌ویژه امام رضا^(ع) مورد اقبال خاص ایرانیان ازجمله اهل حدیث بودند و حاکم نیشابوری به ‌تفصیل از حضور آن امام^(ع) در خراسان و عنایت ویژة مشایخ اهل حدیث به ایشان یاد کرده است. بر اساس این گزارش­ها، بزرگان حوزة حدیثی اهل سنت نیشابور که استادان اصحاب جوامع روایی ازجمله کتاب‌های شش‌گانه بودند، اهتمام زیادی به امام رضا^(ع) به‌عنوان فرزند پیامبر^(ص) و سند اختصاصی روایی حضرت داشتند.
ملاحظه و تحلیل گزارش­های ابوعبدالله حاکم از قصد و زیارت آستان امام رضا^(ع) توسط استادانی چون ابن‌خزیمه نیشابوری در کنار روایت‌هایی از پیامبر^(ص) و اهل بیت^(ع) مبنی بر سفارش به زیارت آن امام^(ع) از مشروعیت و بلکه برکت‌های این زیارت حکایت دارد و نشان می­دهد رفتار مدعیان پیروی از سلف صالح در دوره‌های بعد به­ویژه در دورة معاصر در تحریم زیارت و تکفیر مسلمانان به­سبب جرم­هایی از این قبیل، بدعت و انحرافی بوده که در دوره­های متأخر از سوی امثال ابن‌تیمیه طرح و توسط جریان‌هایی خاص ترویج شده است. مقالة حاضر به روش توصیفی‌ـ تحلیلی پی‌جوی این گزارش­ها و بررسی چند و چون آنهاست.