فرهنگ رضوی

چکیده یکی از فرائض بنیادین  آموزه‌های اسلامی، فریضه امر به معروف و نهی از منکر است. ظاهر برخی ادلّه نقلی، بر وجوب مطلق این فریضه دلالت دارد. در سوی مقابل، روایاتی وجود دارد که قیودی را برای استقرار وجوب برشمرده‌اند. ظاهر یکی از روایات منقول از امام رضا (ع) بر بایسته‌نبودن‌ اندرز دادن به سبب ناگوار بودن آن نزد مخاطب رهنمون است. این جستار با بهره از منابع إسنادی و به روش توصیفی- تحلیلی در پی ارتباط‌سنجی این حدیث با ادلّه رهنمون بر وجوب فریضه امر به معروف و نهی از منکر است. برای دست‌یافتن به این هدف، دلایل محتمل خودداری امام (ع) از‌  اندرز دادن به شکل ذیل افراز و نقد شده‌اند: فتنه انگیز بودن اندرز، اثربخش نبودن در مخاطب، ارشادی بودن نصیحت و قرار نداشتن فعل ناپسند مورد نظر در حد منکرات. در گام پسین، ادلّه بیانگر شروط وجوب فریضه امر به معروف و نهی از منکر بررسی شده و نیز روایات مربوط به بایسته‌های نصیحت اثر بخش تحلیل شده اند. ارزیابی پژوهش این است که با تکیه بر برخی ادلّه فقهی و مؤلفه‌های تاریخی فضای صدور حدیث، بایسته است که روایت، مربوط به اموری دانسته شود که اطمینان بر بی‌ثمر بودن اندرز دادن وجود داشته باشد.