کارکرد سکههای زیارت نشان و میلاد امام رضا(ع) در آستان قدس از اواخر دوره قاجار تا پیروزی انقلاب اسلامی
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 26 آبان 1404
https://doi.org/10.22034/farzv.2025.518701.2083
علی نجف زاده، سمانه صادقی
چکیده سکه به عنوان یک ابزار مادی ارزشمند علاوه بر جنبه اقتصادی کارکردهای مختلف فرهنگی دارد. به خاطر این کارکرد فرهنگی از اواخر دوره قاجار سکه هایی با نام زیارت نشان در مشهد ضرب میشد و آستان قدس برای استفاده در مراسم های مذهبی از سال 1328ش. سکه میلاد امام رضا(ع) ضرب کرد که به عنوان یک نماد فرهنگی مورد استفاده قرار گرفت. سکه های میلاد به خاطر تاثیر و فوایدش به تدریج در این موقوفه بزرگ کارکردهای مختلفی یافت و طی سه دهه ضرب و مورد استفاده فراوان قرار گرفت. تاکنون درباره کارکرد سکه های زیارت نشان و میلاد امام رضا(ع) پژوهشی صورت نگرفته است. از اینرو مقاله حاضر در راستای پاسخ به این سئوال مهم انجام گرفت که سکه های زیارت نشان و میلاد امام رضا(ع) چه کارکردهایی در آستان قدس رضوی داشتند. مقاله حاضر از نوع پژوهش تاریخی است که به شیوه مطالعات کتابخانه ای براساس اسناد آستان قدس رضوی و مطبوعات چاپ مشهد انجام گرفت و نشان داد سکه های جدیدالضربی که در مشهد با نام زیارت نشان و در تهران با نام سکه میلاد امام رضا(ع) برای آستان قدس ضرب میشد، کارکردهای مختلفی در این موقوفه بزرگ داشته و در روز میلاد امام رضا(ع)، میلاد امام حسین(ع) و عید نوروز به عنوان عیدی به مهمانان داده می شد. همچنین به عنوان تبرک به رجال و مهمانان خاص داخلی نظیر ورزشکاران، وزراء، درباریان و هیاتها و زائران خارجی شامل رئیس جمهورها، وزراها و هیئت همراه و سایر زوار صاحب نام که در مراسم غبارروبی ضریح شرکت میکردند، اهداء میشد. سپس بخش مهمی از سکه های میلاد امام رضا(ع) به خاطر جنبه اعتقادی به عنوان تبرک در موزه آستان قدس فروخته می شد.